Кумыкский мир

Культура, история, современность

В Турции издана книга

В начале июня в столице Турции Анкаре увидел свет сборник кумыкских пословиц и поговорок.
("KUMUK TÜRKLERİNİN ATASÖZLERİ". Ankara. 2006. S.418)

Издание подготовлено известным тюркологом, исследователем кумыкского языка и культуры, профессор Четин Пекажар.

На 418 страницах из различных источников собрано 3006 пословиц и поговорок. При этом каждая пословица (поговорка) приведена на кумыкском и турецком языке.

Книга имеет несколько разделов. Вводный раздел посвящен научным изысканиям и разъяснению содержания пословиц и поговорок. Здесь же приводится сравнительный анализ "крылатых слов" восточных тюркских народов раннего средневековья, средневековых уйгуров, турков и собственно кумыков. В результате раскрывается самобытность кумыкских пословиц и поговорок.

Во-втором разделе приводятся сами "крылатые слова". В третьем же разделе приведены пояснения к словам, встречающимся в пословицах и поговорках, а также частоты употребления отдельных слов.

Короче говоря, оформление книги и размещение материала максимально облегчает читателю ее чтение и использование.

Надо отметить, что данная книга не является единственным научным трудом профессора Четина Пекажара. И ранее он занимался исследованиями по истории и культуре кумыков. Были выпущены на турецком языке "Антология кумыкской литературы", "Краткая грамматика кумыкского языка". Он впервые исследовал разговорный язык кумыков, проживающих в Турции. Еще одна его заслуга - он создал первый кумыкский интернет-сайт. Его по праву можно назвать настоящим знатоком и исследователем кумыкского этноса.

Нет сомнения, что любители и знатоки народного творчества высоко оценят эту книгу.

Камиль Алиев


Июнь айны башларында Тюркияны тахшгьары Анкарада къумукъланы аталар сёзлери айрыча китап болуп басмадан чыкъгъан. "Къумукъ Тюрклерини аталар сёзлери" деп ат берилген бу китапны Анкара университетини профессору, белгили тюрколог, къумукъ тилни ва адабиятны ахтарывчусу Четин Пекажар гьазирлеген.

418 бети бар бу китапда, булай алгъанда, бугюнге ерли жыйылгъан ва гьар тюрлю уьлкелерде (Россия, Венгрия, Тюркия) тюрлю-тюрлю девюрлерде басмадан чыкъгъан 3006 къумукъ аталар сёзлер топлангъан. Китапны оьзтерече янларыны бири де мунда къумукъ атасёзлери тюркче эквивалентлери (гелишлилери) булан бирче тенглешдиривлю къайдада берилегенлигидир.

Китапны къурулушунда бир нече бёлюклер бар. Бир нече параграфлагъа айрылгъан биринчи гиришив бёлюгюнде къумукъ аталар сёзлерине байлавлу илмуда юрюлген ахтарыв ишлер гёзден гечириле ва аталар сёзлерине гьар тюрлю якъдан англатыв бериле. Къумукъ аталар сёзлери бырынгъы ва "гёк тюрк" (эрте орта асрулардагъы гюнбатыш тюрк) тиллерде сакълангъан, сонг да уйгъур, орта асру диван адабиятында ёлугъагъан ва Тюркия тюркчесинде юрюлеген аталар сёзлери булан къаршылашдырыла ва тенглешдириле. Натижада, къумукъ аталар сёзлени тил якъдан оьзтёречеликлери ачыкъ этиле.

Китапны экинчи бёлюгюнде къумукъ аталар сёзлери оьзлер гелтириле. Уьчюнчю бёлюгюнде де гьазир этилген китапда аталар сёзлеринде ёлугъагъан гьар калимагъа англатывлар, сонг да, сыкълыкъ (гьар айры сёз аталар сёзлеринде санав якъдан нече керен ёлугъагъанны гёрсетеген) сёзлюгю де берилген. Китапдагъы гьар-бир англавгъа байлавлу аталар сёзлени табып болмакъ учун ону сонгунда (ахырында) Тюркия Тюркчеси - Къумукъ Тюркчеси булан тенглешдиривлю бёлюк де къоллангъан.

Гьасиликалам, охувчу бу китапдан тынч кюйде пайдаланып болсун учун, бары да чаралар гёрюлген демеге ярай. Охувчуларыбызны бу янгы китап булан танытывну тамамлай туруп, бу китап профессор Четин-бей Пекажарны къумукъланы тилине ва адабиятына багъышлангъан биринчи илму иши тюгюл экенин эсгерме тюшедир. Мундан алда ол къумукълагъа, оланы тарихине ва маданиятына байлавлу хыйлы ва оьтесиз агьамиятлы илму ишлени кютген. Тюркияда бир нече йыллар алда "Къумукъ адабият" (2004 й.) антологияны, "Къумукъ тилни къысгъа грамматикасын", Тюркия къумукъланы авуз тилин илмуда биринчилей ахтаргъан белгили алим. Алимни къумукълар учун этген бирдагъы бир бек пайдалы болуп чыкъгъан иши де - дюнья интернетинде инг биринчи къумукъ сайтны къуруп - Тюркияда ва дюньяны оьзге ерлеринде яшайгъан миллетдашларыбызны юреклеринде къумукълукъну уяндыргъан чалышывчудур. Бизин учун этген ишлерине байлавлу огъар къумукъ халкъны тил ва маданият хазнасыны гьакъ герти къорувчусу ва ахтарывчусу деп айтсакъ да гьеч янгылыш болмажакъ.

Китапны охувчуланы генг къатлавлары, гьам да тил ва халкъ ахтарывчу алимлер арив гёрюп къаршылажагъы шеклик тувдурмай.

Амма шу язывумну бирдагъы бир пикру булан битдирме сюер эдим. Дагъыстандагъы тийишли идаралар, оланы бирлерини башчылары къумукъну вакиллери олтургъан буса да (артдагъы девюрдеги сынавдан алып айтаман), халкъыбызгъа ва уьлкебизге пайдалы болагъан ишлени этген адамлагъа разилигин билдирме бек къызгъанагъан болгъангъа ошай. Муна "Къумукъ адабият" антологиясына байлавлу иш шолай болуп чыкъды. Шону учун да, гьюрметли Четин-бей, газетибизни минглер булангъы охувчуларыны атындан айтаман - Дагъыстан учун, къумукълар учун, этген илму ишлеригиз учун баракалла болсун!

Янгы китабыгъыз булан къутлайман, ону булан сиз бир илму бошлукъну толдурдугъуз, Тюрк дюньясыны варислигин ахтарывгъа мекенли къошум этдигиз. Сизге янгы уьстюнлюклер ва оьрлюклер ёрайман!


Yazar : Doç. Dr. Çetin PEKACAR

Kapak : Karton, mat selefon kaplı

ISBN : 9944-5276-0-2

Boyut : 16x24 cm

Dili : Türkçe

Yayın Yılı: 2006

Sayfa : X+418

Baskı : 1. Baskı

Kumuk Türklerinin bugüne kadar yayımlanmış atasözlerinin tamamı bu kitapta toplanmaya çalışılmıştır. Kitapta toplam 3006 Kumuk atasözü, aktarmalarıyla birlikte verilmiş, Türkiye Türkçesinde bulunan karşılıkları da ilgili atasözünün hemen altında belirtilmiştir. Atasözlerinde geçen bütün kelimelerin anlamları ve biçimbirimsel dizininin yanı sıra, sıklık dizini de yapılmıştır. Herhangi bir kavramla ilgili atasözlerinin metinden kolayca bulunabilmesi için, kitabın sonuna, Türkiye Türkçesi-Kumuk Türkçesi Karşılıklar Dizini de eklenmiş, böylece kitaptan faydalanma konusunda okuyucuya azami kolaylık sağlanmaya çalışılmıştır. Giriş bölümünde, Kumuk atasözleri üzerine günümüze kadar yapılmış çalışmalar tanıtılmış, atasözleri çeşitli bakımlardan incelenmiştir.

Bu bağlamda, Kumuk atasözleri Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi Atasözleri ile karşılaştırılmış; Kumuk atasözlerinin dil özellikleri üzerinde durulmuştur. Kitabın hem genel okuyucu kitlesininin, hem de dil ve halk bilimi araştırmacılarının beklentilerini karşılayacağını umarız. (Arka Kapak`tan)

Размещено: 23.06.2006 | Просмотров: 4332 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.