Кумыкский мир

Культура, история, современность

Kumuk Halk Şairi Yırçı Kazak. Giriş - Metin - Sözlük

Kumuk Halk Şairi Yırçı Kazak. Giriş - Metin - Sözlük

"Тюркияда, Анкарада, бу йыл бираз алларда дюньягъа аты айтылгъан халкъ шаирибиз Йырчы Къазакъны шиърулары китап болуп басмадан чыкъгъан. Шо китапгъа кюрчю этилип, шаирибизни «Заман гелир» деген Салав Алиев 2001-нчи йыл гьазир этип Магьачкъалада чыгъаргъан асары алынгъан. Китапны тизген, текстлени гьазирлеген, огъар гиришив сёз язгъан, англашылмайгъан сёзлеге баянлыкъ берген алим Эрол Оьзтюрк.

Китапны аркъа жылтында булай бир баянлыкъ ерлешдирилген: «Кавказларда, аслу гьалда да Дагъыстанда, айрыча бёлюклери буса Мычыгъышда, Темир-Къазыкъ Осетияда, Сирияда, Иранда ва Тюркияда яшайгъан къумукъланы санаву уьчюз минглерден артыкъдыр. Къумукъ тили къыпчакъ тиллерден гьисаплана буса да ону огъуз тиллерине ювукъ этеген оьзтеречиликлери де бар. Бир девюр алда къумукъ тили Темиркъазыкъ Кавказда Lingua franca гьисапда да къоллангъан, мундагъы кёп санавдагъы Кавказ къавумланы ортакъ тили болуп юрюген.

Гючлю бир адабиятны есилери къумукълар 19-нчу юзйылны башындан тутуп языв тилли оьз адабиятын яратма башлагъанлар. 1830-нчу йылда гьалиги Бойнакъ шагьарны къырыйындагъы бир юртда тувгъан уллу шаир Йырчы Къазакъ, къумукъ адабиятны къурувчусу гьисап этиле. Сюргюнлерде оьтген къыйынлы яшавун ва душманлары булангъы эркекче, игит ябушувун бай ва жанлы бир тил булан шиъруларына къуйгъан. Тувра ва толу маънасында черсиз бир шаир болгъан Йырчы Къазакъны тилибизге ва адабиятыбызгъа этген уллу къуллугъун гёз алып, ону Анадолуда Юнус Эмреге, Къазакъистанда Абайгъа, Тюркменистанда Магьтумкулиге тенг гелтирмек дурус болур»

Бугъар байлавлу бирдагъы булай бир затны да эсгерме герек. Бу китап Йырчы Къазакъны Тюркияда чыгъагъан биринчи китабы тюгюл, мундан алда, 2007-нчи йыл, «Йырчы Къазакъны Сибирия шиърулары» дегени де чыкъгъан эди. Тюркия да янгы асруну башындан тутуп шаирибиз Йырчы Къазакъгъа бакъгъан иштагьлыкъ бирден-бир артып турса тюгюл, кемимей. Ону яшавуна ва яратывчлугъуна байлавлу газетлерде ва журналларда макъалалар языла, китаплар чыгъа, гьатта диссертациялар якълана. Демек, Йырчы Къазакъ, ону яшаву ва яратывчулугъу оьзлеге дюнья оьлчевлеринде тергев тарта башлагъан демеге ярай.

Китапсюер

Размещено: 30.05.2008 | Просмотров: 1968 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.