Кумыкский мир

Культура, история, современность

Маданиятыбызны даражасын артдырмаса болмас

фотоДагъыстанны Президентини борчларын заманлыкъгъа кютеген Р. Абдулатипов шо къуллукъгъа гиришген гюнден берли, гьар тюрлю масъалалагъа байлавлу сёйлевлер юрютюп, республиканы гьар ерлерине сапарын да узатып тура. Озокъда, гьар жыйындан сонг нече тюрлю пикрулар да тувулунмай къалмай.

Амма ону милли гийимлерибизге байлавлу айтгъан ою бек кепиме гелди. Ол эсгерген кюйде, эгер де милли опуракъларыбызгъа тергев берилип, халкъ арада яйылгъан буса, бугюн бизин къатын-къызларыбыз тыш, арап пачалыкъланы опуракъларын, гьижапланы гийип айланмас эди.

Сонг дагъы да, Дагъыстанны Конституциясыны гюнюн белгилейгенде, гьаким тайпадан башлап, оьзге ёлдашлагъа ерли байрамны милли опуракълар булан къаршыласын деген эди. Мен, мисал учун, ону ою булан рази къалдым. Шо масъаланы арагъа салып, бир къараргъа таянса, балики, гьижап гийип айланагъанлар шонча гёзел, етти ата-бабаларыбыз юрютюп гелген милли опуракъларыбызгъа тергев этер эди бугъай деген ой гелди.

Адам оьзюн якълама, айыпдан тазаланма сюйгенде, гьар тюрлю себеплени де излеме башлай. Шо гьижапланы гийип айланагъан бир нече къызъяшны оюн билме сююп: «Бизин дагъыстанлы халкъланы, оьзлеге хас, узун да, къаркъарасын да ябагъан опуракълары бар, неге оланы гийме сюймейсиз?»- деп сорагъан эдим. Олар магъа, алданокъ уьйренген йимик, сайки, булар «арапланы опурагъы тюгюл, ислам Динни гийими» демеге сюелер. Шо къызланы исламдан ончакъы англаву ёкъну да яхшы билемен. Ондан къайры, Къуранны охуп билегенлер де тюгюл.

Шолай пикруну ким токъташдыргъан ва къайдан алып айта экен деп ойлаша къаламан. Неге тюгюл, Къуранны таржума этген, ону яхшы билеген бир-бир адамлар шо опуракълагъа байлавлу гьар тюрлю англатывлар бере. Оланы къайсына-бирине инанма герек экен? Мисал учун, арапгъа эрге де барып, бусурман динни къабул этген, Къуранны орусчагъа гёчюрген В. Порохова башгъа къайдада англата. Бу бек эришивлю масъала, мени мурадымны аслусу шо тюгюл. Шо саялы аслу пикрума гёчме сюемен.

Милли опуракъларыбызны халкъ арада яймакъ учун, инг башлап, культура тармакъгъа яхшы кюйде агьамият берип, ону даражасын гётерме тарыкъдыр деп эсиме геле. Ойлашып къарайыкъ. Кёбюсю юртларда маданият къалалар сама да ёкъ. Бар буса да, къутсуз алапагъа бирев де ишлеме сюймей.

Сонг да, бир тайпа юртлардагъы бир-бир ругьани къуллукъчулар маданият къалаланы ишине башгъа кюйде де янашалар. Оланы кёплери маданият ожакъларда концертлер, гьар тюрлю чаралар оьтгерегенни де ушатмай. Гьатта онда ишлейген бир-бир къуллукъчулагъа къоркъув берегенлери де ёкъ тюгюл. Маданият ожакъланы ишлерине къошулма сюеген жагьиллеге де, онда бармай, межитлеге юрюгюз деп, уьстюне жаллат болуп тюшегенлери де бар.

Сайкимасала, онда юрюсе, гюнагь бола демеге сюелер. Мен билеген кюйде, концертлер оьтгермек чи нечик де, Къумукъ театрны артистлери юртлагъа гастроллагъа барса, бир-бир ерлерде оланы онча къабул этме де сюймейгенлер де арагъа чыкъгъан. Бир тайпа дин къуллукъчуланы ойларына къулакъасып къарасакъ, бар халкъ халбатгъа тюшюп, янгыз динге къуллукъ этмеге герек. Шо динни нече де тар сокъмакъгъа салма гьасиретлер бар. Къарагъанда, олар бизин белгили устазыбыз, алимибиз Абсупиян Акаевни китапларын ачмагъа чы нечик де, къолуна да алмагъангъа ошай. Эгер де бир тайпалар динни гьакъында яхшы биле буса, оланы культурагъа да, политикагъа да, оьзге тармакълагъа да янашыву ва къаравлары башгъачалай болур эди. Кимни де нечакъы сюйсе де динни юрютмеге имканлыкълары бар, олагъа биревню де сёзю, къаршылыгъы ёкъ. Амма оланы башгъалагъа пуршав этме ихтияры ёкъ.

Шо саялы да, эгер биз милли опуракъларыбызны яймагъа, адат-къылыгъыбызны сакълама сюе бусакъ, инг башлап, культура тармакъны агьамиятын артдырма, даражасын гётерме тюшебиз. Озокъда, огъар пачалыкъны янындан якълавдан къайры, яхшы харж да тарыкъ болажакъ.


«Ёлдаш», 01-03-2013

Размещено: 02.03.2013 | Просмотров: 1912 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.