Кумыкский мир

Культура, история, современность

Айгюл Бекеева: «Етти атасын билмек – парз»

фото 

Айгюл Бекеева Къызылюрт районну Солтан-Янгыюртунда тувгъан ва оьсген. Ондагъы школаны бешлеге битдирип, оьзюню къыйыны булан ДГУ-ну тыш пачалыкъланы тиллерин уьйренеген факультетине охума тюшген. Шо факультетде ол ингилис-немис тиллени уьйрене. Бугюнлерде Айгюл 4-нчю курсда уьстюнлю кюйде охуп тура, факультетинде яшёрюмлени масъалаларына къарайгъан комитетини де председатели. Гьали-гьалилерде Айгюл бизин редакцияда къонакълыкъда болду, ону булангъы лакъырлашывну охувчуланы тергевюне де беребиз.

 

 

– Айгюл, тыш уьлкелени тиллерин уьйренеген факультетин оьзюнг танглагъанмысан яда бирев таклиф этгенми?

– Мен, гертиси, журналист болма сюйген эдим, шо касбу къачан да тергевюмню тарта. Школада охуйгъан вакътимде мен гьар тюрлю макъалалар, гиччи-гиччи хабарлар, бир вакъти шиърулар да яза эдим. Шолар бизин ерли «Солтанянгиюртовские вести» деген газетде де чыкъды. Бир вакъти Нальчикде чебер хабарланы конкурсу оьтгериле эди. Шонда мен де ортакъчылыкъ этип, «Главный ангел в людском аду» деген хабарымны берген эдим. Бизин Къызылюрт райондан башгъалар да бар эди. Мени хабарым да къошулуп, оьзленики булан шо заман гиччирек хабарланы жыйымы чыкъды. Бу мен охуп турагъан факультетге анам таклиф этип тюшгенмен. Охуп да тураман, гьеч гьёкюнмеймен.

Ондан къайры да, улланам уьй-ожакъ къуруп, ана болгъанда, журналист болуп ишлеме сагъа къыйын болур деп къойду. Амма бизин университетде болуп турагъан гьар тюрлю агьвалатланы гьакъында язып, охув ожагъыбызны газетинде чыгъып тура. ДГУ-ну яшёрюмлени масъалаларына къарайгъан комитетини маълумат бёлюгю бар. Шогъар мен къошулгъанман, язма да бек сюемен ва ушатаман.

– Сен факультетигизни яшёрюмлени масъалаларына къарайгъан комитетини председателисен. Не иш юрютесиз дагъы?

– Аслу гьалда биз студентлени жамият яшавгъа, гьар тюрлю ишлеге къуршама къарайбыз. Шону учун да биз къужурлу маданият ахшамлар, концертлер, «Студенческая весна» деген фестиваль, университетни гюнюн ва оьзге агьвалатлагъа багъышлангъан чаралар оьтгеребиз. Гьали биз университетде шагьматланы, шашкаланы турнирин оьтгерме гьазирленип турабыз.

– Айгюл, озокъда, концертлер, ахшамлар оьтгерегенигиз кёп яхшы, амма бизин бек къыйнайгъан масъала – террорчулукъ. Огъар къаршы не йимик ишлер юрютесиз?

– Биз гьар айда дин масъалалагъа къарайгъан къурумну, бизин яшавубузну да англайгъан, къужурлу кюйде лакъыр этип болагъан англавлу вакиллери булан ёлугъувлар оьтгеребиз. Олай да, факультетибизни куратору гьар жумада йимик террорчулукъгъа, агъачлыкълагъа гетегенлеге, болуп турагъан къалмагъаллагъа къаршы лакъырлашывлар оьтгере. Ондан къайры да, университетни гьар факультетинде «Террорчулукъ ёкъ болсун!» деген темагъа гёре гьарибиз пикруларыбызны айтып, анализ этебиз. Бизин факультетде уланъяшлар да кёп тюгюл, барлары да динге берилип къалмагъан. Яшавну англайгъан уланлар. Гертиси, къара опуракълар гийип, ябылып гийинеген къызларыбыз бар. Олардан бираз силкинесен. Олай тайпа бир гюп болуп да айлана. Бизин олар булан ончакъы къатнавубуз болмай. Гьали артдагъы заманда гюндюз сагьат уьч вакътиден сонг университетде къаравул болмай, онда биз ахшам болгъунча къалагъан вакътилер де бола. Шо саялы биз ректорну атына къаравулну болдурсагъыз, тергевлени гючлендирсегиз яхшы деп кагъыз язгъанбыз.

– Сизде охуйгъан бир тайпа студентлер гьар тюрлю форумларда, конференцияларда ортакъчылыкъ эте. Шо якъдан сени къошумунг бармы?

– Бираз алда мен Ростовда «Школа актива» деген форумда болдум. Онда бизин нечик ишлеме, проектлени нечик къурма, аудиторияны алдына чыгъып нечик сёйлеме тарыкъны уьйрете эди. Бизге шонда охугъан деп, сертификатлар да берди. Гертиси, бизин факультетде тиллени уьйренмеге яманокъ тынч тюгюл. Оланы уьстюнде туруп ахтарма, уьйренме тарыкъсан. Шо саялы да форумларда ортакъчылыкъ этмеге охувдан чола етишмей къала.

– Алдынга муратлар салагъан кююнг боламы?

– Мен ойлашагъан кюйде, мени чагъымдагъы яш наслу гьаракат этсе, оьзбашына ёл алып, алдына муратлар салып, оланы яшавгъа чыгъарма бола. Мени аслу мурадым буса – охувумну оьр даражада битдирип, ишге къуршалмакъ. Яш наслугъа не тарыкъ деп айта бусагъыз, олар да гьар тюрлю хыяллары, умутлары булан яшай. Озокъда, мен биз бек насипли республикада яшайбыз деп айтып болмайман. Башында бираз гьакъылы, ою бар адам айланабызда болуп турагъан атылтывлагъа, оьлтюрювлеге ичибушмай, ойлашмай боламы? Республикада юрюлюп турагъан гьарасатлагъа ким гюнагьлы экенни – оьрдегилерми, жамиятмы – гьеч билмейбиз. Шоланы алдын алмакъ учун не йимик чаралар гёрме тарыкъны да англап болмайбыз.

– Сен илму ишлер булан машгъул боламысан?

– Гетген йыл оьзгелер булан къошулуп, мени де бир нече илму макъалаларым бир гиччирек жыйым китапгъа топланып чыкъды. Тюзю, жамият ишлеге къуршалгъанда, илмугъа да тергев этме къыйын бола. Мени дагъы да илму макъалалар язмагъа хыялым чы бар. Неге тюгюл, Аллагь буюрса, бажарылса, охувумну аспирантурада узатма умутум бар. Школада охуйгъанда оьзгелерден эсе бар якъдан алдынлы болма герекмен деген оюм, къастым бар эди. Гьали менде олай гьасиретлик чи ёкъ. Тек яхшы касбучу болмагъа сюемен.

– Гьали неге сенде школада йимик биринчилерден боламан деген гьасиретлик ёкъ? Ким сени юрегингни сёндюрген яда сени гёнгюнгню чыгъаргъанмы?

– Гертиси, тюзсюзлюклер школада охуйгъанда да бар эди. Бу охуйгъан еримде де шолай терсликлени, тюзсюзлюклени гёресен, къыйналмай болмайсан. Биревлер шолагъа гёз юмуп къоя, амма мен олай этме болмайман. Эгер бир затны ушатмай бусам, магъа башгъа тюгюл, сюйсе ол дарс беривчю болсун, тюзсюзлюкню гёрсем, мен шону адамны бетине туврадан айтаман. Баягъы, кёплеге яман адам болуп къаламан. Бирев де бетине туврасын айтгъанны ушатмай. Къарагъанда, бир-бир ерлерде иржайып, башгъа гезикде буса иннемей пысып, бир сёз де айтмай къойма тюше. Менде жагьлыкъ болса да, тек эдепсизлик этмеге болмайман.

– Айгюл, кёплер акъчасы болмаса, оьзюню къыйыны булан экзаменлер берме бажарылмай деп айта. Шо гертими?

– Мен шогъар инанмайман. Неге тюгюл, мен, мисал учун, акъча бермей университетге тюшдюм. Эгер студентлер бираз сама да къасткъылып охуса, къайсы экзаменни де бермеге бола. Ойлашып къарагъыз, оьзюню касбусун 3 къыйматгъа сама берип болмайгъан студент боламы? Шо – бош ёммакъ. Студентлени къасткъылагъанын гьис этген дарс беривчю олагъа кёмек этме де къарай. Озокъда, ата-анасыны акъчасына таянып, экзаменин, зачётун берип болмайгъанлар да бар. Шо гьакъда да оьзлер ойлашсын, оланы бети къызарсын.

– Сени не зат бек рагьатсызландыра?

– Инг башлап мен ишни гьакъында ойлашаман. Ишсиз айланагъанлар кёп болуп бара. Охуп, диплом алгъанда, беш йыл къыйын тёкгени негьакъ гетгенни сюймейсен чи. Алапасы да къолай иш тюшерми экен деп ойлашаман. Муна артдагъы уллу террорчулукъ ишден сонг юрегибизде къуванч да къалмады, баргъан сайын къоркъунчлукъну ели яйылып тура деме ярай. Парахатлыкъда яшамагъа къоймайлар. Биз де, яш наслуну вакиллери, шо гьакъда ойлашмай, къыйналмай тюгюлбюз. Шолай къайгъыланы гёргенде, гёнгюнг де бузулуп къала. Тек яшав узатылгъан сонг, бу дюньяда оьмюр болжалынг битгинче яшама да, ишлемеге де тарыкъсан.

– Къыйналмай боламы дагъы, эгер де террорчулукъ ишлени сени йимик жап-жагьил къызъяшлар, уланлар эте буса?..

– Шону мен башыма, оюма сыйышдырып болмайман. Шо къызъяшлар ону натижалары нечик болагъанны англап, анализ этип болмаймы? Гюнагьсыз адамланы жанларын къыягъандан къайры да, ата-анасына, дос-къардашына къара дамгъа салагъанын неге ойлашмай? Ата-анасы халкъ арагъа чыкъмай туражакъмы? Олар учун бек уллу, даражасын да айтып, сёзлер булан етишдирип болмажакъ къайгъы чы о.

Ондан къайры да, олар учун кёп уллу биябурлукъ, адамлар оланы ата-анасын налатлап туражакъ чы. Халкъны налатын алмакъдан дагъы уллу жаза нечик бола? Оьлген де къолайдыр. Шо янларын англап болмайгъаны мени бек тамаша эте.

– Сизин оьзге къурумлар булан бирликде иш гёреген кююгюз боламы?

– Биз яшёрюмлени ишлерине ва туризмге, спортгъа къарайгъан шагьар комитет булан тыгъыс байлавлукъ юрютебиз. Мисал учун, гьали-гьалилерде 8 Мартгъа багъышлап шатлы жыйын оьтгердик. Олай да, биз шонда конкурслар оьтгердик, онда мен шиърулар да охудум, номеримни яхшы къыйматладылар. Шагьарны гюнюне ба­гъышлангъан адабият конкурс да оьтгерген эдик. Бизин ДГУ-да охуйгъан студентлер шонда да уьч гёрмекли ерни алды.

Биз бираз алда тарбиялав масъаланы гётерип, Буйнакск райондагъы Оьр Къазанышда къартлар яшайгъан уьйге баргъан эдик. Гертиси, шондагъы уллуланы гёргенде, къарныбыз айланып гетди, гёнгюбюз де бузулду. Бизин Дагъыстанда, бусурманлар яшайгъан ерде, къартланы уью барлыгъы тамашагъа къалдыра, уялма да тюше. Мен шо гьакъда макъала да яздым, шо гиччи яшлагъа йимик къарав, якълав тарыкъ къартланы дос-къардашы, авлетлери ёкъму экен? Уллулагъа бек языгъым чыгъа, мен олагъа абур да этемен. Мени улланаларымны, гюнагьларындан Аллагь гечсин, олар о дюньяда, бек сагъынаман, ким оразлы лакъыр этер эди деп ойлашаман.

Сизин редакциягъа гелгенде, мен англагъан кюйде, бырынгъы къумукъ йырланы йырлайгъан Израилден гелген Амайгъа расландым. Мен ону йырларына тынглап, уллу чагъына да къарамай, нечик арив аргъан, агъачкъомуз согъуп йырлай деп бек сююндюм. Ону гёргенде улланаларымны эсге алдым. Олар да, алдынгъы къумукъ йырланы бек уста кюйде йырлап бажара эдилер. Мен олагъа бек тергевлю кюйде тынглай эдим. Олар дагъы да мавлетлер де охуй эди. Эртенден ахшам болгъунча олагъа тынглап бола эдим. Олар яшавдан гетгенде, дюньяны нюрю тайгъан йимик гьис этдим. Мени улланаларым «Ёлдаш» газетни де кёп охуй эди.

– Бош заманынгда не булан машгъулсан?

– Тыш пачалыкъланы язывчуларыны чебер китапларын охуйман.

– Адамларда не йимик хасиятланы ушатасан?

– Гертиликни, тюзлюкню, ата-анагъа гьюрмет этивню. Неге тюгюл, гьар адам оьзю ким ва къайдан экенин билме тарыкъ. Оьзюню тухум-тайпа тамурларын билмей буса, ким болса да башгъа тюгюл, шо нечакъы белгили адам буса да, мени гёнгюмню алмажакъ. Оьзюню халкъыны тарихин билегенлер, алдына муратлар салып, шону яшавгъа чыгъарма къарайгъанлар тергевюмню тарта. Етти аталарыбызны билмек барыбызгъа да – парз.

– Оьзюнгню тарихинге агьамият беремисен?

– Тюзю, шогъар тергев этемен. Гьали мен бизин факультетде гьар ким оьзюню тайпа-тухум терегини суратын этсин деп конкурс билдирежекмен. Студентлер тайпа-тухумун ахтарып билсинлер, шо къужурлу болар деп эсиме геле.

– Сен оьзюнг билемисен?

– Мен ахтарып тураман, тек гьали де еттинчисине етишмегенмен.

– Яшёрюмлеге сени ёравларынг?

– Яшавда алдына муратлар салгъанны сюемен. Оланы барын да яшавгъа чыгъарма бажарылмаса да, амма шону гьайын этегенлик де кёп гьаракатлардан оьтме кёмек этежек. Бир-биревден гёнгю чыгъагъан кюй, бир-биревню сатагъанлыкъ да болмасын. Уьюбюзге эсен-аман етишеген кюйде, аманлыкъ, савлукъ, сав-саламатлыкъ ёрайман.

Лакъырлашывну юрютген
Паху Гьайбуллаева
.


«Ёлдаш» 01-06-2012

Размещено: 11.06.2012 | Просмотров: 2826 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.