Кумыкский мир

Культура, история, современность

Эпиграммалар

СЕНСЕН ДАЛЛАЙ СОГЪАГЪАН

«Сюйгенимни тизлерине чырмалып,
Ёнкю яз ел согъуп юрюй даллайын.
Чююп ойнай капотуну этегин...
Гьей, шашыкъ ел, айланмайсан сен тегин,
Тайсанг яхшы къыздырмайлы баш майым».
(Казим Казимов)

Мен билмеймен бармы, ёкъму, баш майынг,
Къызма тюгюл, гюер эди бар буса.
Ёнкю яз ел согъа дейсен даллайын
Къойгъанмысан токътажакъ деп, арыса.

Казим, къурдаш, къуругъанмы къолларынг,
Тизлерине оьзюнг неге тиймейсен?
Яда, къурдаш, бармакъларынг сынгъанмы,
Этегин, айт, оьзюнг неге чюймейсен?!

Шулай турсанг, насип гёрмей халайынг.
Гелин алып гелер деп ёл къарагъан.
Ёнкю яз ел сокъмай, къурдаш, даллайын,
Сенсен, Казим, мунда даллай согъагъан.


УНУТГЪАН

«Бирдагъы бир
Къатынгиши тувду.
Тувду яшав сюрмеге.
Бирдагъы бир -
Дос биревге сюймеге.
Бирдагъы бир -
Олжа, аркъа таявлу...»
(Шейит-Ханум Алишева)

Биревге тувду апсын,
Биревге къайынана.
Башлар бир гюн азабын,
Гелинге болур хана.

Яланбаш юрюме дер,
Тез байла дер явлугъунг.
Сагъа къарсалай туруп
Тас болду дер савлугъум.

Эгер улан олжасын
Сюйсе бираз якълама,
Берген сютюн эсгерип,
Гёзлер башлар чыкълама.

Аврув тутуп, йыгъылар,
Дюньягъа гьарай салып.
Гелин гетер астаракъ,
Уьстюнден абат алып.

Сёйлемеймен бошуна,
Алып кёкден, булутдан.
Нечик де, Шейит-Ханум,
Къайнананы унутгъан.


БЕРИЛМЕГЕН ИХТИЯР

«Бугюн мени гюнюм тюгюл, къайырмас.
Тийишсизлер гьакимликни елеген...»
(Набиюлла Магъамматов)

Тюзлемеге бу дюньяны терслигин
Шаирлеге берилмеген ихтияр.
Ойлашып ач авузунгну эшигин,
Уруп киллер сени кёкге бакъдырар!


ЭГЕР ДЕ БИЛИП КЪОЙСАНГ

«Онг къолунг гётерилген,
Къарчыгъадай къарайсан.
Сенден сонг биз не этгенни
Билмей болма ярайсан».
(«Ленинни памятниги». Къазияв Али)

Онг къолунгну гётерме,
Гётер эки де къолунг.
Къагъарланмай, къолгъа бар,
Бузулду тутгъан ёлунг.

Гёресен, эсде ёкъдан,
Душман болдунг кёплеге.
Партиянг параланды
ЦК-анг болду ОПГ

Къолунгну гётерген сонг,
Яда - ур, яда - сыйпа.
Сени памятнигинге
Дав билдирген бир тайпа.

Оьрден дёртаякъланып,
Гьакимлер учду хыйлы.
Киремилден сени де
Уьфюрмеге багъыйлы.

Сатыла фабрик-завод,
Тирилген ер ессилер.
Бар ишге къысдырыла
Кешиш булан песлилер.

Не башынг авуртайым,
Талавурчулукъ яшнай.
Гёрмесенг инанмассан,
Элибиз къавдан ташлай.

«Онг къолунг гётерилген,
Къарчыгъадай къарайсан...»
Сенден сонг биз не этгенни
Билмей болма ярайсан.

Эгер де билип къойсанг,
Хапарсыздан тирилип.
Бирдагъы оьлер эдинг
Я батып, я илинип.


ЕР ТЮБЮНДЕ

«Жан бергенче гёрмесем де сени мен,
Ер тюбюнде ёлукъсанг да разимен».
(«Тез гетдинг». Агъмат Чочакъов)

Ер тюбюнде дегенде
Метрогъа ава юрек.
Анжиде буса шо ёкъ,
Маскевге барма герек.

Ер тюбюнде демек не?
Канализациямы?
Дюр буса, бирче экев
Тар быргъыгъа сыямы?

Яда буса шахтамы,
Чыгъагъан гюмюш, алтын?
Ер тюбюнде демек не?
Токъташдырып айт атын!

Сен айтагъан ер тюбю,
Эгер дюр буса къабур,
Айтмагъа бир сёзюм ёкъ -
Сагъа гьюрмет ва абур.

Тез бар, ойлашып турмай,
Сюйсенг тартдыр ярыкъ да.
Тек не этме боласыз
Гьашыкълар шо тарлыкъда?!


ОНГЛУ ТЮШСЕ

«Сари чачынг чырмавукъдай чырмалып,
Магъа алтын тёбе йимик гёрюне.
Ким насипли чечип, сыйпап шо чачны,
Сонг къайтарып жыяр эди ерине».
(«Сари чачынг». Магъамматбек Османов)

Османовну гюллейдир деп ойлама,
Атын тавдай оьр этсе де юртлулар.
Магьамматбек кимдир чачынг сыйпама
Сакъ бол, къызы, хыялыны хурту бар.

Хантав турма, шаирде кёп темтеклик,
Аллагь билсин не бар ону эсинде.
Онглу тюшсе, этмей аз да оьктемлик,
Сыйпамагъа сюер чачны ессин де.

«Тангчолпан», №3-2011

 

 

ГЕЛСИН БИЗИН ЯНЫБЫЗГЪА

«Йырчы Къазакъ хомуз чертип, йыр айтды,
Онглу йырын охуп алды Анывар.
Йырласа да, охуса да оланы,
Йырларыны жыжымы бар, жаны бар.

Мени йырым гьакъда шонда сорама,
Бирине де, тюзю, тилим къайтмады.
Шо вакътиде оьзлер сама эс табып,
Не яхшы деп, не яман деп айтмады…»
(«Яхшылкъгъа болгъай эди бу тюшюм». А.Жачаев)

«Сюйсе эрте, сюйсе болсун геч айып,
Ете магъа ятмай ерде, жабарда:
- Охуп болса тюгюл Агъмат Жачаев,
Онча язып болмай, - дейген хабар да.»
(Агьмат Жачаев)

Тюш гёремен.
Гьейлер, Юсуп пайхаммар
Яхшылыкъгъа ёрасын! Яз. Яшыллыкъ.
Йырчы Къазакъ Анвар булан хабарлай.
Агьмат тынглай... терек артдан, яшынып.

Къазакъ айта:
- Англаймысан, иним, сен,
Бирев мени уятып бал юхумдан:
Айт, мен нечик язаман? - деп илинген.
Англамадым, кимдир, къайсы тухумдан.

Йылтыны ёкъ йырлар охуп сав сагьат,
Гётермеге аз-зат къалды къалкъымны.
Сонг да берип гьакимлеге урушбат,
Болма къарай халкъ шаири халкъымны.

- Бар бир шаир, - деди Анвар иржайып,
Тынглап турсанг, бугъа болуп оькюре.
Гёрмежексен ону ялгъа чонкъайып,
Язгъаны кёп. Кёп яны - чёп-чёпюре.

Сагьна гёрсе гёзюнг гёрсюн йырлавну,
Хыртыч чертсенг, хыйлы юрюй хырындан.
Мен билсем шо сен айтагъан йыравну,
Къакъыллаву гючлю чыгъа йырындан.

Къазакъ айтды, сабур кюйде ажайып,
Тал хомузну чююн буруп кюйлеме.
- Болмай буса шонча шолай йыр язып,
Гелсин бизин яныбызгъа уьйренме.


* * *
В.Шекспирни инг де гёрмекли асарын таржума этмек булан,
ана тилини гъакъында сёз чыкъса: «Бизин къумукъ тил 
ярлы тил дейгенлеге, къумукъ тил ярлы тюгюл, ону билмейген
биз ярлыбыз» - деп жавап берме болагъаныма сююнемен.
(«Гамлетни» къумукъ тилге гёчюрген Бадрутдин Магьамматов).

Шекспир, Шекспир, бир талпына, бир уча,
Тюшюмде сен тюгюлмединг гёрюнген?
Сен Гамлетни охугмагъа къумукъча,
Чыгъып сама гелмедингми кёрюнгден?

Уллу шаир, баш иемен алдынгда,
Амма савгъат этме сюйсенг элинге,
Сен Гамлетни къоюп, оьзюнг язгъанынг
Къумукъчадан гёчюр ана тилинге.


ПОЕЗД ГЕТДИ

«Буюргъандыр бизге шулай, къайырмас...
Байлыкъ излеп юрюген кёп нечелер.
Талап, ташын тозду совет элимни...»
(Набиюлла Магьамматов)

Буюргъан деп тюшмей сагъа бюрюшме.
Къоркъа бусанг байлап эки балагъынг,
Намусунгну пырхытып бир мююшге,
Сен де элинг таламагъа боладынг.

Поезд гетген... Бирев сюек гемире,
Бирев тыгъа, Наби, этли пилавну.
Биревлеге минав тюшген чёбюне,
Сагъа тюшген тешиги шо минавну.


САВГЪАТ

«...Бу не ишдир сени тувгъан гюнюнгде,
Ойларыма уллу къувун салгъанман.
Савгъат этип берме сагъа зат тапмай,
Савгъатлардан савгъат сайлай къалгъанман.»
(«Сюйгениме савгьат». С. Мамаева)

Сени бугюн тувгъан гюнюнг, англайман,
Бакю шифир ябулмагъан къалкъыма.
Савгъатлардан савгъат сайлай къалгъанман,
Тек сюймеймен аз затлагъа макътанма.

Тюкенлени тюнтюп мююш-къувушун,
Мен къусгъанман анабызны увузун.
Алты жума къулакъларым яллажакъ,
Сагъа савгъат алып къойсам учузун.

Муна тюкен - толгъан алтын-гюмюшден,
Гьар сатывчу сюйрей ал деп меникин.
«Сагъа тарыкъ савгьат ёкъ!» - дей мююшден
Африкадан къачгъан аяз маникен.

Машин алсам - Москвич, аллагьакъана,
Юмгъан авзун ачмас магъа гьеч бирев.
Тек, трассагъа чыгъып къалса багьана,
Барагъанда эте туруп гёнгюрев.

Буту сынса... Тагъып авур гирялар,
Больницада йиберер кёп гюнлени.
Гьай, машин чи - темир, тюзлер усталар,
Тюзелмеге къалгъан буса гюлеми.

Ёкъ, ярамай машин савгъат этмеге,
Оьз-оьзюмню мен мююшге салгъанман.
Гьасретликден мурадыма етмеге,
Савгъатлардан савгъат сайлай къалгъанман.

Секция алсам бийик-бийик бинадан,
Терезеге телмирердей булутлар.
Тек онда лифт ишлемесе минадан,
Сыпатымны бу чу сувун къурутар.

Исси суву болса бир гюн жумада,
О да токътап къалса... сапын сюртгенде...
Муну жини чыгъып къалса хумадан,
Яшавумну этер ДТ сюргендей.

Сени бугюн эллий йылынг, англайман,
Мен де оьмюр сюрмегенмен къамушда.
Эллийингде сагъа савгъат тапмайман,
Тек гёрерсен, табажакъман алтмышда.

Алтмыш йылынг этеринг де белгисиз,
Негер тарыкъ халкъны жыйып къалмагъал.
Шулай гетсе, алтмышда да гёрерсиз,
Не багъыйлы бу савгъатсыз къалмагъа.

Муса Шихавов. «Яшлыгъымны оьзени»

Размещено: 20.03.2013 | Просмотров: 2204 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.