Кумыкский мир

Культура, история, современность

иконка

Макъалалар

Список публикаций

prev 1234 next

Бадрутдин: «Арив сёзлерим битип, герти сёзлерим къалгъан»

Терен билимли, англавлу, талаплы охувчу, не тилде язылгъан буса да, оьр даражалы, пагьмулу чебер асаргъа багьа бермей, ону охумай болмай.

Неге адабиятны даражасы тёбенлеше бара? Неге тюгюл де, гьали сюйген адам акъча берип китап чыгъара. Шиъру язып, куплетлер тизип ким де бола, тек чебер асарны оьзюню талаплары да, даражасы да бар. Шолай китаплар охувчуну къолуна тюшгенде, о "шулайдыр бары да китаплар" деп гьасил чыгъара, сонг гёнгюлсюз бола.

Далее...

Размещено: 03.07.2011 | Просмотров: 3334 | Комментарии: 1

Миллетлигибизни аслу белгилери - тил, иман ва топуракъ

(репортаж)
фото

Оьтгерилеген байрам чараланы сиптечиси, къурум комитетини ва "Сплочённость" деген жамиятны председатели Залимхан Валиев жыйынны ачылывуну алдында заманны къыставуллу экенине де къарамайлы, "Ёлдашны" охувчуларына байрам шатлыкъланы аслу мурады, борчлары гьакъда булай хабарлай.

Далее...

Размещено: 22.05.2011 | Просмотров: 3516 | Комментарии: 0

Солтан-Магьмутну сыйлы атын эсгерип

(Конференциядан репортаж)
фото

20-нчы апрелде Хасавюртда «Водник» деген маданият къалада «Солтан-Магьмут ва ону наслулары Дагъыстанны тарихи барышында (17-18 юз йыллар)» деген ат булан илму конференция оьтгерилди. Бу конференцияны оьтгерме сиптечи болгъан Солтан-Магьмутну атын даимлешдирив жамият комитетни ва Солтан-Магьмутну фондуну правлениесини гьаракатын Хасавюрт район администрация якълады. Конференциягъа Темиркъазыкъ Кавказны бары да дегенлей республикаларындан гелген белгили алимлерден къайры да, бу гезик Азербайжанны Милли илму академиясыны тарихи институтундан гелгенлер де бар эди.

Далее...

Размещено: 29.04.2011 | Просмотров: 2664 | Комментарии: 0

Бахтияр Агьматов: Спортну «аччы емишин» сезмесенг, уьстюнлюкню хадирин билмессен

фото

Бахтияр Агьматов Магьачкъалада тувгъан ва оьсген. Шагьардагъы бир номерли школаны битдирип, Ростов пачалыкъ экономика университетни Магьачкъаладагъы филиалында экономика факультетни финанс-кредит бёлюгюне охума тюше. Ону тамамлагъан сонг, аты эсгерилген оьр охув ожакъны юридический факультетинде заочно охуй ва, юриспруденция касбугъа ес болуп, диплом ала. Бахтияр Агьматовну аты бугюнлерде сав дюньягъа да белгили демеге ярай. Ол тутушуп ябушувдан яшёрюмлени арасында оьтгерилген чемпионатларда дюньяны чемпиону, Европаны, Россияны чемпиону болгъан. 2008-нчи йылда Пекинде оьтгерилген Олимпия оюнларда гюмюш медаль къазангъан. Уьч керен дюньяны кубогуна ес болгъан, эки керен Ярыгинни кубогун утгъан. Гьали-гьалилерде Бахтияр Агьматов "Елдаш" газетни редакциясында къонакълыкъда болду. Шондан пайдаланып, редакцияны жамият бёлюгюню редактору Бахтияр булан лакъыр этген.

- Бахтияр, спортну ёлуна тюшгенинге не себеп болду?

Далее...

Размещено: 25.04.2011 | Просмотров: 2195 | Комментарии: 1

Отелло Гьамзатов: «Гёзю чыкъгъанлагъа гёз де салдыкъ»

фото

Отелло Гьамзатович Гьамзатов 1950-нчи йылда Хасавюртда тувгъан. Шагьардагъы 3-чю номерли орта школада охугъан, Дагъыстан пачалыкъ медицина институтну битдирген. Клиника ординатураны Ленинград шагьарда оьтген. 1982-нчи йылгъа ерли Хасавюртдагъы район больницада, 1983-1987-нчи йылларда буса Бурунди Республикада ишлеген. 1987-нчи йылдан тутуп, бугюнге ерли Святослав Фёдоровну атындагъы "Микрохирургия глаза" деген клиниканы Краснодардагъы филиалыны директоруну заместители гьисапда чалышып тура. Бир вакътини ичинде эсгерилген клиниканы Польшадагъы, Сириядагъы, Тюркиядагъы, Китайдагъы филиалларында да ишлеген.

СССР-ни савлукъ сакълавуну отличниги, Россияны ва Дагъыстанны ат къазангъан врачы, медицина илмуланы кандидаты.

Агьлюсю де бар, эки яшны атасы да дюр.

- Отелло Гьамзатович, сизге Отелло деген ат нечик къоюлгъан?

Далее...

Размещено: 24.04.2011 | Просмотров: 2156 | Комментарии: 0

Гебек Къонакъбиев: "Етти атасын билеген адам женнетге бара"

(лакъырлашыв)
фото

Белгили язывчу, шаир ва драматург, Россияны Язывчуларыны союзуну члени, Дагъыстанны маданиятыны ат къазангъан къуллукъчусу, "Ёлдаш" газетни мухбири, "Айташ" район телевидениени директору Гебек Къонакъбиев оьзюню 50-й йыллыкъ юбилейин белгилей. Шо агьвалат булан байлавлу болуп ону булан лакъырлашыв оьтгердим.

- Лап башлап оьзюнгню тувгъан, оьсген ерингни, шолай да Къонакъбий тухумну гьакъында айтгъанны сюер эдим...

Далее...

Размещено: 18.02.2011 | Просмотров: 2598 | Комментарии: 0

Муаллимлени тухуму

фото

Бабаюрт районну Тамазатёбе юртунда Кумаковланы тухуму муаллимлени тухуму гьисапда тезден белгили болгъан. Бу тухумну вакиллери бугюнлерде анадаш районунда ва ону тышында муаллимлер болуп чалышып, жагьил наслугъа билим де, тарбия да бере. Бу белгили тухумну баш тамурларындан деп гьисап этилеген вакили Жумакъай Кумаковну Бабаюрт районну биринчи муаллимлерини сыдырасына къошмагъа толу ихтиярыбыз бар.

Далее...

Размещено: 17.02.2011 | Просмотров: 2798 | Комментарии: 0

Машгъурлугъуна ёл салынгъан

Дёргелили алим Назир апендини гъакъында маълуматлар
фото

Назирни эсгерилген асары гетген асруну 20-30-нчу йылларында яззылгъан. Ону текстин 1953-нчю йылда гьараканлы М.Нюрмагьамматов гёчюрюп алгъан къолъязма бар экенлиги де белгили. Ону фотокопиясы буса Дагъыстан илму марказыны эсги къолъязмалар жыйылгъан фондунда сакълана. Инг де аслусу, бу уллу асар 2004-нчю йылда арап тилде, ону немис тилге гёчюрюлгени де булан бирче, Германияны тахшагьары Берлинде басмаланып, 460 сагьифалыкъ айрыча бир китап болуп чыкъды: Muslim Kulture in Russia and Central Asia. Vol. 4: Die Islamgelehrten Daghestans und ihre arabischen Werke. Nadir ad-Durgilis (st. 1935) Nuzhat al-adhan fi taragim ulama Dagistan.

Далее...

Размещено: 29.01.2011 | Просмотров: 2919 | Комментарии: 0

Тенгирини сувтюп дюньясы

(Гьюсемегентни гёзеллиги)

фотоБир гезик мен Папашгъа "Шавхал бавну" аты нечик къоюлгъаны гьакъда сорадым. Шо гьакъда хабарлай туруп, ол магъа шо атны сырын булай деп аянлашдырды. Шо ерде алдан берли "Таш кёпюрден" оьтюп, "Гавур къалагъа" барагъан ерде, гертиден де, гьюсемегентлилени тизив емиш бавлары, юзюмлюклери болгъан. "Шавхал бав" да Гьамри оьзенге тийип тура. Шо ерде алда уллу къанга ташлар салынып къурулгъан эсги ёлну аламатлары, гьызлары гьали де гёзге илине. Шо ёлдан таба, Папаш айтгъан кюйде, алъякъда аслу гьалда бир-бирине къумукъ шавхаллар ва уцмийлер юрюй болгъан...

Далее...

Размещено: 25.11.2010 | Просмотров: 2373 | Комментарии: 0

Камил Алиев: "Тилде, пикирде, ишде бирлик" шо ругьда чалышмагъа заман гелген"

фотоБарыбызгъа да белгили болгъаны йимик, артдагъы вакътилерде Россияны да, Тюркияны да дос аралыкълары дагъыдан-дагъы беклеше бара. Экономика якъдан да гётерилип барагъан бу пачалыкъ оьзюню топурагъында кёплени къаршылагъан, къанатыны тюбюне алып сыйындыргъан. Тюркияда къулач яйып къаршылайгъанланы бири "Ёлдаш" газетни баш редактору Камил Магьамматсалигьович Алиев де дюр деп айтмагъа ярай. Ол оьзю де Тюркияны оьз ватаны йимик къабул этип, ону маданиятын да, адабиятын да, айрокъда тарихин де тындырыкълы ахтарып, илму макъалалар язып чыгъаргъан. Бугюнлерде де ону Тюркия булангъы тыгъыс байлавлукълары узатыла, беклеше. Ондагъылар да К.Алиевни бар ерин унутмай, гьали-гьалилерде Тюркияда оьтгерилген уллу агьамиятлы чарагъа чакъырып, шонда ортакъчылыкъ этип къайтгъаны бираз бола. Шолай агьвалатны тергевсюз къойма ярамайгъанын гьисапгъа алып, мен ону булан лакъыр этип, ону сизин тергевюгюзге берме токъташдым.

Далее...

Размещено: 07.08.2010 | Просмотров: 2224 | Комментарии: 0

Балики, негьакъ къарсалаймандыр...

ФотоАртда этген иши чи - уллу биябурлукъ. Администрация шагьарны лап эсги орамларыны бирисинден белгили инкъылапчы ва жамият чалышывчу Солтансайит Къазбековну атын тайдырып, Дагъыстанны алдагъы баш милиционери, мисгин Адилгерей Магьамматтагьировну атын къойгъан...

Далее...

Размещено: 19.06.2010 | Просмотров: 2416 | Комментарии: 0

Сапиратлы пагьму башчылыкъны къурувчусудур, яда бир иш булан уьч хабар нечик йибермеге ярай

(Дипломатический дар - кузница лидерства, или как одной акцией послать три сигнала)

фото17-чи экономика, Туркия, Эрдоган бейни башчылыгъы булан къара халкъгъа ювукъ тыш сиясат юрютме башлагъан буса ярай. Амма шо сиясат арап ва оьзге гюнтувуш пачаланы бирден сюймейли тамаша сама да этмейми экен? Белгили чи, Ювукъ Гюнтувушда Тюркиядан къайры Саутлу Аравия ва Иран кёп замандан берли оьзлени башчылыгъын халкъаралы диспутларда "бусурманланы якълавчусу" гьисапда кютегени. Иракъ да, Къошулушгъан Девлетлени елев даву башлангъанча, лидерлени бириси эди.

Далее...

Размещено: 18.06.2010 | Просмотров: 2852 | Комментарии: 0

Давну ёллары булан

фото1942-нчи йыл ноябрь айны 19-нда душманны асгерлерине къаршы этилген уллу гьужум шо умутланы яшавгъа чыгъывуну башы болуп токътай. Бир нече гюнлени ичинде бир нече немис дивизиялар дагъытыла ва кёп санавдагъы фашистлер есир этиле. Ж.Исаев къуллукъ этеген асгер бёлюк Днепрге етише. Немислер къазаплы кюйде къаршылыкъ билдире ва оьзенни бириси ягъасына чыкъма бек къыйын бола. Шо ябушувланы вакътисинде Ж.Исаев, пулемёту булан уруп, бизин воинлеге кёкден таба токътавсуз атышагъан душманны самолётун тюшюре. Шо къоччакълыгъы учун ол Къызыл Юлдуз орден булан савгъатлана.

Далее...

Размещено: 01.05.2010 | Просмотров: 1826 | Комментарии: 0

Игит ат токъташдырылгъан гюн

фото1934-нчю йыл 16-нчы апрелде Центральный Исполнительный Комнтетни къарары булан Совет Союзну Игити (гьали Россияны Игити) деген оьр ат токьташдырылгъан. Шо ат дав агьвалатларда гёрсетген айрыча къоччакълыгъы учун берилген. Уллу Ватан давну йылларында Игит ат минглер булангъы солдатлагъа ва офицерлеге берилген. Къумукълардан шо атгъа бешев ес болгъан - Абдурагьман Абдуллаев, Юсуп Акаев, Иса Солтанов-Кълычев, Элмурза Жумагъулов, Ирбайхан Бийболатов. Артда дав йыллардагъы къоччакълыгъы учун, Союз бузулгъандан сонг Абдулгьаким Исмайыловгъа да Россияны Игити деген ат берилди.

Далее...

Размещено: 24.04.2010 | Просмотров: 2430 | Комментарии: 0

"Огь Жаминат, Жаминат..."

Фото

Бары да халкъ сюеген адамлар бола. Шолай адам оьлгенде, ону сююп тургъанлар да оьлемикен деп эсиме геле. Биразгъа сама... Отавундан-отундан исив алып-исинип, огъар гьалал болгъанлар отдан гёлек гиеген. Къумукъ халкъны макътавлу шаир къызы Жаминат Керимова лап шолай адам эди:
 
  Малайикни рагьмусун
  Алып бизге гелген къыз.
  Аллагь берген пагьмусун
  Адамлагъа берген къыз.

Далее...

Размещено: 21.03.2010 | Просмотров: 3482 | Комментарии: 0

Россияны Игити Абдулгьаким Исмайыловну аты тарихлерде даимге къалажакъ...

ФотоКъумукъ миллетни оьктемлиги ва абурлу адамы Абдулгьаким агъавубуз да о дюньягъа гетди. Аллагьутаала башлап оьзюню янына яхшыланы ала дейлер. Шолай гете туруп, ерде яманлар кёп къалгъанмы экен деп ойлашып, дюнья бузулармы экен деп къоркъуп да йиберебиз. Тюгюлдюр. Абдулгьаким агъав йимиклени рагьмусу бу дюньяны бузулма къоймас ва гележек наслугъа уьлгю болуп токътар.

Далее...

Размещено: 20.02.2010 | Просмотров: 3250 | Комментарии: 0

Юрегинде уьч тюрлю от къайнагъан...

Кязим Мечиев тувгъанлы - 15О йыл

Оьз халкъынгны зорлугъуну алдында оьзюнгню бир гиччирек барлыгъынгны бирдагъы керен гьис этмек учун чакъда-чакъда къайсы буса да бир къардаш халкъны (халкъланы къардашсызы болма да боламы!) ругь дюньясына сапар чыкъма герек болгъан экен. Бу гезик мен бизин, къумукъланы, инг де ювукъ къардаш халкъы - балкъарлагъа барып къайтдым. Балкъар халкъ оьзюню уллу шаири Кязим Мечиевни 150 йыллыгъын белгиледи....

Далее...

Размещено: 23.11.2009 | Просмотров: 3229 | Комментарии: 0

Уватылгъан умутлар...

44 йыллыкъ чагъында, инг де яшайым дегенде, арабыздан ала-саладан Алимсолтан гетип къалды. Ол оьлтюрюлген деген аччы хабар къумукъ халкъны силкиндирди, юреклерин ачытдырды. Къумукъ халкъны десем, оьлчевю тар да болар, савлай Дагъыстанны халкъын. Ону сюегенлени санавун айтып битдирме къыйын. Москвадан Алимсолтанны самолёт булан гелтирегенде, гечорта экенге де къарамайлы, аэропортгъа жыйылгъан минглер булангъы адамлар, къайгъырышма гелгенлер Кёстекни къабурларына сыймай эди. Ону яшаву аршны ярып тувгъан юлдуздай ярыкъ оьтдю, ол оьзюнден сонг унутулмас гьыз къоюп гетди...

Далее...

Размещено: 02.10.2009 | Просмотров: 3341 | Комментарии: 0

Абреклер, темтеклер булан авлиялар - гьар юртну аламаты

(Яхсай ва яхсайлылар)

Юртлар оьзлени тарихлерин язагъанда, юртундан чыкъгъан абреклени, уручуланы, темтеклени, авлияланы, зайыпланы яшырып, язмай къоялар. Зайыплар да, темтеклер де гьар юртдагъы Зияратлардай белгили. Мен нечик яшырайым бу уллу Яхсай юртну халкъына да, сав Дагъыстангъа да белгили абрек Къапурну, айтылгъан уручу Асийни, темтеклик болмаса эркеклик болмас деп турагъан Къажар Абитни ва гьар юртну берекети деп айтагъан, халкъгъа зиянсыз, авлияларыбызны барын да бир Аллагь яратгъан сонг...

Далее...

Размещено: 04.09.2009 | Просмотров: 3104 | Комментарии: 0

Мычыгъыш юртгъа айлангъан Боташ вокзал

Как разъезд Боташ стал Солнечным

Боташны Ямансуву - аз сувлу, юваш агъагъан оьзен. Амма ташыса, айрокъда алдын заманларда, кеп къутура эди. Ямансув деп тагъылгъан ат да шо ташыгъын сувлар гелтирген балагълар саялы деп айтыла. Шо Ямансувну ташгъыны йимик, тавдан гелеген халкъны низамсыз гечювю де, олар булан нечакъы яшасакъ да, ерли халкъны къысылма, юртларындан, топуракъларындан магьрюм къалма борчлу эте. Боташ вокзалны темир ёлну ягъасы булан оьсген бал тереклерини салкъыны да къалмагъан, онда гьали къумукъ сез де эшитилмей. 700-ге ювукъ ожагъы булангъы мычыгъышлар яшайгъан юртну Боташ аты тайып, "Солнечное" деген ат берилген...

Ямансу - река маловодная, со спокойным течением, кротким нравом. Но когда временами разливается, то буйствует не на шутку. Говорят, что именно за такое коварство она и получила свое название - "плохая река". Как разливалась Ямансу, так и неконтролируемое переселение горцев, как бы мы ни уживались с ними, привело к тому, что местное население все более притесняется, исчезают их селения, теряются земли. Ныне и тени не осталось от акаций, высаженных боташевцами вдоль железной дороги, и речь кумыкская здесь не слышна. И сам разъезд Боташ потерял свое название - ныне это чеченское село Солнечное с более 700 дворами...

Далее...

Размещено: 05.05.2009 | Просмотров: 3857 | Комментарии: 1
prev 1234 next