Кумыкский мир

Культура, история, современность

иконка

Обрядовая поэзия кумыков


"Аталардан къалгъан бизге адат бар.."
(Йырдан)


 

Лап да бырынгъъы девюрлерде яратылгъан асарланы арасында адат-къылыкъ (обрядовая) поэзиясы агьамиятлы ерни тута.

Адат-къылыкъ поэзиясы эки уллу бёлюкге бёлюне:

  1. календарь-адат (календарно-обрядовая) поэзиясы, яъни йылны айры-айры заманында, чагъында оьтгери-леген адатлар, байрамлар булан байлавлу сарынлар-йырлар;
  2. уьягьлю-адат (семейно-обрядовая) поэзиясы, демек, уягьлю булан байлавлу оьтгерилеген шатлы яда пашманлы мажлислерде-жыйынларда айтылагъан поэзия асарлары.

Адат-къылыкъ поэзиясы инсанланы вагьшилик, жагьиллик девюрлеринде тувулгъан ва ону учун шо поэзияда адамланы эсги ва, гьалиги гёзден къарагъанда, бир-бир эсгик ойлары-пикрулары, инанывлары гёрюне. Табиятны аламатларыны алдындагъы гючсюзлюкню, амалсызлыкъны, табиатны ва жамиятны законларын билмейгенликни натижасында, шо девюрдеги инсанлар ялбарывлар, алгъышлар-къаргъышлар булан яшавгъа янашма, таъсир этме, тенгирлени, худайланы ва башгъа аллагьланы сайки, оьзлени янына тартма, йымышатма, рагьмугъа чакъырма къарай болгъанлар. Шо къастлар гьабас болгъанны биз гьали билсек де, эсгик гёрсек де, эсги адат-къылыкъ поэзиясын, ахтармакъны уллу агьамияты, бар, неге тюгюл, ондан таба биз бырынгъы ата-бабаларыбыз негер инана ва таяна болгъанны, негер сужда къыла болгъанны, халкъыбыз кёп юз йыллар алдын нечик тарихи толкъунлардан гечгенни, кимлер булан къатнашгъанны, давлашгъанны, бизин бырынгъы халкъ поэзиябыз нечик тувулуна ва оьсе гелгенни герме болабыз.

Абдулгьаким Гьажиев,
профессор

Список публикаций

Календарь адат поэзиясы

"Земире","Гюдюрбай","Навруз" ва башгъалары

Далее...

Размещено: 07.08.2006 | Просмотров: 928 | Комментарии: 0