Кумыкский мир

Культура, история, современность

Биревлени пайдасына чечилмеге герекмей

Аслу масъаланы айланасында

Дагъыстан оьзтёрече табии шартлары булангъы республика гьисапда танывлу. Айтмагъа сюегеним, топурагъындан эсе таву-ташы кёп республикабызда оьзюне хас милли мердешлери булангъы тюрлю-тюрлю халкълар яшай. Шо саялы да, гьалиги заманда оланы топуракъгъа бакъгъан якъдагъы талапларын, бар имканлыкъларын гьисапгъа алып дегенлей, бири миллетге де ян тартмайлы чечмеге тюше.

Дагъыстанны Президенти оьзюню ДР-ни Халкъ Жыйынына йиберген гезикли Чакъырыв кагъызында аслу – юрт хозяйство агьамияты булангъы топуракъланы байры есликге беривню масъаласын айрыча хат булан эсгерегени де негьакъ тюгюл. Шону учун, озокъда,шо масъалагъа байлавлу тийишли закон да къабул этилмеге герек бола.

Арагъа салынгъан агьамиятлы масъалагъа байлавлу болуп айлана ягъыбызда бугюнлерде тюрлю-тюрлю ойлагъа, пикрулагъа, оьзтёрече янашывлагъа расланасан. Ёлугъувлар, генгешлер, «дёгерек столлар», гьатта яшыртгъын оьтгерилеген «съездлер» болгъан.

Къурултайымы яда оьчлюлени очарымы?

Бу йыл сентябрь айны 29-нда Магьачкъалада «къазикъумукъ халкъны съезди» деп оьтгерилген очарда ва шондан сонг октябрь айны 5-нде болгъан къазикъумукъланы милли советини исполкомуну жыйынында оьзге тюрлюлери булан янаша топуракъ ва Дагъыстанны темиркъазыкъ боюндан Новолак районну толу кюйде Къараман авлакъгъа гёчюрювге байлавлу масъалаларда арагъа чыгъарылды.

Уьстде мен къурултаймы яда буса оьчлюлени очарымы деп сорав салгъаным негьакъ тюгюл. Неге десегиз, гьалиге ерли къазикъумукъланы районларында ва юртларында жамият советлер къурулмагъан. «Съезд» оьтгерилегени гьакъда Лак районланы ерли гьакимлик къурулувларыны вакиллерине билдирив этилинмеген. Олай болгъанда «къазикъумукъ халкъны съездине» делегатларын кимлер вакил этген?

Башгъа-башгъа янашыв болма тюшмей

Эгер де биз гьалиги заманда адилли ватандаш жамият къурумгъа муштарлы бусакъ, озокъда, гьакимият къурумлар булан янаша республикабызны социал-экономика якъдан оьсювюню, яшавлукъ масъалаларын ёрукълашдырмакъ учун юрюлеген гьаракатдан жамият къурумлар, советлер де ягъада къалмагъа тюшмей. Къыставуллу масъалаланы разисизлик болмайгъан меселде чечмеге герек.

«Къазикъумукъ халкъ съездинде» лезги, авар ва къумукъ жамият къурумланы вакиллери де ортакъчылыгъын этген. Аслу докладдан ва сёйлевлерден сонг къазикъумукъланы милли советини председатели этилип сайлангъан, алда Дагъыстанны пенсия фондуну башчысы болуп ишлеген Амучи Амутиновну таклифи булан къабул этилинген къарарны жыйынны ортакъчылары якълагъан ва ДР-ни Президентине йиберме разилиги билдирилген.

Тек, биз ойлашагъан кюйде, къарарда белгиленген аслу талаплар янгыз президент булан, гьакълашып айтагъаным, янгыз бир миллетни пайдасына чечилеген масъала тюгюл.

Неге? Неге десегиз, Уллу Ватан давну йылларында оьз топуракъларындан Къазахстангъа сюргюн этилинген мычыгъышланыки булан янаша бизин республикабызны тюзлюк ва тав районларында яшайгъан оьзге халкъларыны, шоланы арасында Таргъу, Кахулай, Албёрюгент юртланы ватандашларыны яшав-турушуна, къысматына уллу зарал къопгъан.

Шону алдын алмакъ учун бу йылны апрель айныны 12-нден тутуп уьч де къумукъ юртну халкъыны къаршы турувлары, талаплары гьакимият къурумланы янындан тергевсюз къалып турагъаны Новолак район гёчюрюлеген Къарамандагъы гьалны дагъыдан-дагъы къыйынлашдыра. Таргъутавда яшайгъанланы талаплары гьисапгъа алынмай. Шогъар байлавлу болуп ДР-ни Президентини таклифи булан къурулгъан комиссия ишлемей.

Уьстевюне, РФ-ни Гьисап юрютюв палатасыны председатели Сергей Степашинни Россияны Гьукуматыны Председатели Дмитрий Медведевге Новолакны янгы ерге гёчюрювге байлавлу болуп дагъы да 6,6 миллиард манатны оьлчевюнде харж айырма тарыгъы гьакъда берген таклифи къыставуллукъну артдыра. Шулай гьалгъа байлавлу болуп биз давну йылларында уллу тас этивлеге тарыгъан къумукъ юртларыбызны къысматын гьисапгъа алып бугюн не ёлну тутмагъа герекбиз?

Закон ёлунда иш гёрме герек

Къайсы миллетлени, къурумланы вакиллери сюйсе болсун бугюн Дагъыстанны башчысына уллу талаплар салып токътамайлы бир башлап ерли халкъланы, топуракъ есилени яшав-турушун гьисапгъа алып, олар булангъы гьакълашывну натижасында иш гёрме герек. Неге тюгюл, 1934-нчю йылдан берли пачалыкъ актлар булан Таргъутавдагъы юртланы халкъына даимлик къоллавгъа деп бегетилинген Къарамандагъы топуракъларын бир закон да гери урмагъан ва шо ерлени  таргъулулар биревге де савгъат этмеген.

Муна шо саялы да, бугюн Къараман авлакъда къаршы турувдагъы халкъны алдагъы топуракъланы дазуларында Таргъу районну янгыртмакъ деп салынгъан талапларын уьстюнден таптап, Новолак районну къурув бир законгъа да къыйышмай. Ерли халкъ, герти топуракъ есилери тутгъан мунда аслу мурат да англашыла. Къараманда отда йимик Таргъу район этип, дагъы болмагъанда, шону ичине Новолак участка деп къошмагъа герекдир.


«Ёлдаш», 19-10-2012.

Размещено: 22.10.2012 | Просмотров: 2139 | Комментарии: 1

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Kadiev оставил комментарий 22.10.2012, 23:11
Comment
Если вы помните в Афганистане, лет 30 назад Бабрак Кармаль вручал сертификаты на землю своим безземельным феллахам (крестьянам), они получив их, затем публично сжигали, при этом громко выкрикивая, что это большой харам брать чужую землю, без согласия хозяевов земли, не чета нашим "богобоязненным" горцам, которые получив от коммунистов-безбожников кутаны на равнине, думают, что это Аллах их вознаградил. А самое обидное и смешное, что они учат ещё местных, как правильно делать -зикр.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.