Кумыкский мир

Культура, история, современность

«Къумукъ тюз» - 20 йыл

Къаламдашыбызны къутлайбыз!

Газет гючлю ва охувчугъа бек таъсир этеген къурал экенни яшав гёрсетип тура. Оьзю чыкъма башлагъанлы 93 йыл тамамлангъан "Ёлдаш" да, бугюн оьзюню 20 йыллыкъ юбилейин байрам этеген "Къумукъ тюз" газет де шону айрокъда ачыкъ кюйде исбат эте.

Къумукъ тюзде тюзлюк, гьакълыкъ, аянлыкъ болсун учун, "Къумукъ тюз" газетге пагьмулу журналистлер жыйылгъан. Дилбар тилли, эсли буса да къаламы къажымайгъан Магьамматамин Адилханов, Рашит Гьарунов, Макъсут Черивханов, Гёгюрчюн Атаева ва кёп оьзгелери газетини орта багъанасы болуп, ону охувчуну оьзюне макънатисдей тартагъан даражада юрюте.

Газет "жан азыкъ" деген къудратлы терекни дёнмейген аслу тамуру. Шо тамур "Къумукъ тюз" газетге де дагьни берип тура. Шо дагьнини ахыры-арты болмасын.

"Къумукътюзлюлени" ва ону кёп санавдагъы охувчуларын, "Ёлдаш" газетни бары да къуллукьчулары юбилейи (юбилейибиз) булан гьакъ юрекден къутлай, сизге насип, савлукъ, яратывчулукъ ишигизде дагъы да уллу уьстюнлюклер ёрай.

"Ёлдаш" газетни редакциясы

Оьтген йылланы эсге алып...

фото1990-нчы йылны июль айында къумукъ газет ачылажакъ деген хабар халкъ арагъа яйылды. Сонг, сонг шо сююнч хабар тюз болуп да чыкъды. Арадан кёп заман гетмейли, янгы газетни редактору булан таныш болдум. Ол оьзюне 25 йыл болагъан Рашит Пашаевич Гьарунов эди.Редакциягъа айрыча берилген бинабыз ёкъгъа гёре, биз "Дружба" деген газетни бинасында заманлыкъгъа сыйындыкъ. Лап башлап газетге нечик ат такъмакъны масъаласы арагъа салынып ойлашынды. Ахырда "Тюзню тангы" деген атны токъташдырдыкъ. Экинчилей, газетге макъалаланы гьазирлеме гиришдик. Шоллукъда, газетни биринчи номери чыгъагъан гюн етишди. Ачыкъ этип айтгъанда, шо гюн август айны 3-ю эди.

Типографияны къуллукъчуларыны къумукъ тилде набор этме сынаву ёкъгъа гёре, газетни чыкъма герек заманы геч болгъунча узатылды. Геч чыгъарсакъ да, чыгъарма болдукъ. Шону къолубузгъа тутуп, башлапгъы тувгъан яшдан сююнегендей, бетлерин ачып ажайып къувандыкъ. Экинчи гюн, сонг да савлай жума кёп санавдагъы охувчуларыбыз бизин уьстюбюзге геле башладылар. Йылны ортасында чыкъма башлагъан газетге язылмакъ учун, олар харжын аямадылар.

Газетни башлапгъы номерин чыгъарагъанда, бизге кёмекге сынавлу журналистлер Алав Алиев, ону арты булан Жават Закавов гелген эдилер. Олар гетген сонг, редактор да, мен де "Тюзню тангын" жумада уьч керен чыгъара турдукъ. Арадан айлар, йыллар оьте туруп, газетни къуллукъчуларыны санаву артма башлады. Макъсут Черивханов, Женнет Акаева "Дружбадан" бизин газетге ишлеме чыкъдылар. Олардан сонг Расул Къойтемиров, Арип Гьюсейнов, Юсуп Магьамматов йимик пагьмулар болагъан къошумун этип турдулар. Шо замангъы штатда тюгюл мухбирлерибизден яхсайлылар Гьарун Гьажиев, Мухтарпаша Гьашымов, къарланюртлулар Магьач Шихалиев, Солтанали Шангереев, эндирейли Завур Сиражутдинов, хамавюртлу Адилгерей Адилханов, темиравуллу Магьаррам Алимгьажиев, ботаюртлу Мусапир Батыров, газетни ишине къуршалып, артын уьзмейли маълуматлар, макъалалар язып, "Тюзню тангыны" абурун гётермекни гьайын этдилер. Демократия къайданы къабул этген бизин газет, язагъанланы артгъа тебермейли, оланы сесленивлерин, пайдалы пикруларын, насигьатларын номерден-номерге бере турду. Муна шо себепден газетге бакъгъан якъда охувчуну янындан инамлыкъ тувулунду. Герти затны язгъанны ким сюймей?

Тюзю, бизин газетни чыгъышына разисизлик билдирегенлер де болду. Олар оьзлени англавунда "Къумукъ тюз" миллетчиликни оьрчюкдюреген газет деп айтмагъа сюе эдилер. Шо шолай тюгюллюгюн заман оьзю гёрсетди.

Газет генг кюйде халкъ арагъа яйылып турагъан йылларда бизин арабызгъа Гебек Къонакъбиев, Гёгюрчюн Атаева йимик пагьмулар къошулду. Оьзлени шиъруларын газетни бетлеринде печат эте туруп, олар бир вакътини ичинде журналистикагъа гёчдюлер. Гьали оланы маъна ва чеберлик яндан оьр даражада язылгъан макъалаларын район ва республика газетлерде де охума боласан.

Ачыкъ кёкде эсде ёкъда чыгъып къалгъан юлдуздай муаллим ва тил ахтарывчу Ибадулла Гьажиевни пагьмусу охувчуларыбызны оьтесиз сююндюрдю. Ол пикрусун гьакъыллы ва тергевлю кюйде айтып бола. Гележекде ону ёлун узатажакълар да арагъа чыгъар бугъай. Алъякъда, оьзлер язмаса да, бизин газет булан байлавлукъ тутуп, язылывну вакътисинде кёмеклешип, редакциягъа тез-тез гелип, къурдашлыкъ юрютюп, шат ва пашман гюнлерибизге табылып тургъан, энни о дюньягъа гёчюп мисгинлер болгъан адамларыбызны да бугюн эсге алма борчлубуз. Аллагь женнет агьлю этсин оланы. Озокъда, бизин ишибизде четимликлер де, янгылышлар да, бизге чатакъ салма къарайгъанлар да ёкъ тюгюл. Тек байрамыбызны алдында шо гьакъда бетлешивлер, кантлар этип турмайым.

Гьали: "Газет магъа не берди?", - деген соравгъа къысгъаракъ жавабымны къайтарайым. Биринчилей, "Къумукъ тюз" мени яшавгъа башгъачалай къарама уьйретди, адабият ёлумдагъы оьсювюме уллу таъсири болду, ойларымны эркин кюйде айтмагъа ёл ачды. Экинчилей, редакцияда магъа агъалар да, инилер де, къызардашлар да табылды. Оьмюрюнг узакъ болсун, аявлу "Къумукъ тюзюм"!

Магьамматамин АДИЛХАНОВ

Бар болгъун!

Газетибиз чыкъма башлагъан гюнлер гёз алдыбызда. Газет жумада 3 керен чыгъа. Редакциягъа шагьардан да, юртлардан да гелегенлер кёп. Районда биринчи болуп анатилибизде чыкъгъан газетибиз, отуз йыллардан сонг жан гирип, янгыдан чыкъма башлады. Редакция хозгъалгъан балжибин уядай оькюрюп ишлей. Барыбыз да газетибиз баргъа шатбыз ва оьктембиз.

Сонг не болду да? Не болагъандыр, халкъ комитетлер тозулду. Муратларына етмей, халкъ гёнгюлсюз болду. Редакциягъа юрюш де аз болду. Газетибиз де жумада 2, сонг буса 1 керен чыкъма башлады. Газетни айланасындагъы гьаракат-гьарасат осаллашды. Хозгъалгъан балжибин ящик бузулгъан ящикге ошады.

Дюр, сюйсек де, сюймесек де бугюнгю гьал шолай. Муну себеплери недир? Бир-биревлер газетибизге: "Идеясыз газет, къайдагъы бош затланы яза, бир маънасы ёкъ, орамдагъы шакю-шюкю лакъыр, охума зат биз чи тапмайбыз, язылма да гёнгюбюз гелмей", - дейлер. Муна мунда бу ёлдашлар булан рази тюгюлмен. Мен редакцияда гьар жума дегенлей боламан. Ондагъы гьалны билемен. Редакцияда оьзюню ишин билеген, ишлеп де бажарагъан, ана тили учун да, халкъы учун да юреги авруйгъан ёлдашлар ишлей. Газетдеги бир материалны сиз ушатмагъан деп, савлай газетни ерге урма ярамас. Олай адамлар газетни савлай охуп авара да болмай. Бир чёп чакъы затгъа илинип, уллу къавгъа сала.

Газетибиз буса информация якъдан да, халкъыбызны адабият, тарих, тил, маданият масъалаларын гётеривде де яман ишлемей. Муна бу яхшы чы! Дагъы сагъа не герек, ёлдаш! Эгер сен артыкъ яхшы язып бола бусанг, язып редакциягъа йибер - чыгъаражакълар.

Мен ойлашагъан кюйде, бугюнгю четим гьалны аслу себеплери шулардыр. Биринчиси - газетни харж булан таъмин этеген идара акъчаны къыса. Экинчиси - къумукъ халкъны патриот гьиси 20 йыл алдан эсе шайлы тёбенде. Уьчюнчюсю - халкъ телевизоргъа, компьютерге, Интернетге, телефонгъа ябушгъан. Охувда гьайы ёкъ.

Мени гьисабымда, шулар бары да - заманлыкъ гьаваслыкъ. Халкъ жан азыкъсыз яшап болмай, жан азыкъны бир тармагъы буса - газет. Газетибизге узакъ оьмюр де ёрап, бар болгъун "Къумукъ тюзюм", деймен.

Мусапир БАТЫРОВ. Хасавюрт

Анадаш газетим - къуванчым

"Къумукъ тюз" газетибизге йигирма йыл тамамлана. Шо йылланы ичинде анадаш газетибизни бетлеринде къумукъ халкъымны бай авуз яратывчулугъу янгы гюч, янгы талпыныв булан чечек ачды. Айтагъаным, белгили фольклорист, журналист ва Дагъыстанны ат къазангъан муаллими Магьач Шихалиевни къаст этивю булан сёне турагъан яда алгьам этме ярай деп айтма болагъан халкъны наслудан-наслугъа, девюрлерден-девюрлеге сынала гелген алтын сёзю "Къумукъ тюзде" жанланды. Шону натижасында авторну "Асрулардан гелген алтын сёз" деген китабы басмадан чыгъып, кёп охувчулагъа савгъат болуп табылды. Мени оьзюмню де "Айтывлагъа аркъа таяп" деген методика китабымны яркъычлары башлап "Къумукъ тюзде" чыкъгъан эди.

Юбилейлерде савлукъ, насип ёралагъаны, алгъышлы сёзлер айтагъаны барыбызгъа да аян. Шону булан бирге газетни бетлеринде юрт яшавгъа, бав-бахчаны оьсдюрювге багъышлангъан макъалалар болма герек деп ойлашаман. Себеби - газетни охувчуларыны кёбюсю топуракъ булан байлавлу. Газетни бетлеринде тюрлю-тюрлю адамлар булан этилеген Гёгюрчюн Атаеваны баянлыкълары охувчуланы тергевюн тарта. Мен эс этген зат - Г. Атаева диалогну устасы.

Айрыча Магьамматамин Адилхановну гьакъында сёз айтмаса бажарылмай. Ону гьар сёзю - жавгьар. М. Адилханов, охувчугъа белгили агьвалатны гьакъында яза буса да, ону язагъан мердеши тергевюнгню тарта, язгъанларын къайтып-къайтып охума сююп къаласан. Газетде спорт янгылыкъланы да оьз заманында ахтарып, охувчулагъа етишдирме бажарагъан Измулла Гьажиев оьр къыйматгъа лайыкълы. Макъсут Черивханов язгъан макъалалар да дарай элекден чыкъгъан тилни сыйлы ташларыдыр. Ол оьзю язагъан макъалаланы уьстюнде къаныгъывлу кюйде ишлейгенин кёбюсю охувчулар тергевсюз къоймажакъ.

Газетибизни 20 йыллыкъ юбилейи булан къутлай туруп, ону къуллукъчулары бир керен сама къумукъ юртларда бирге жыйылып, юрт интеллигенция булан жыйын оьтгерип, ону яшав-турушу гьакъда материаллар этсе, газетге язылажакълар хыйлыгъа артажакъ эди. Бу марипатлы ва жанлы ишде буса утдуражакълар болмажагъы гьакъ.

Насип ёрап,
Оьмюр ёрап,
Къурч юреклер сююне.
Гелер бир гюн
Эллийингде
Тобукъ уруп бийиме,

- деген сатырланы гележекге гёз къаратып, газетни охувчуларыны санаву да артар, язылагъан макъалаланы сан яны да тюрленер деген ой булан къаламан.

Магьаррам АЛИМГЬАЖИЕВ. Россияны Журналистлерини союзуну члени

Оьмюрюнг узакъ болсун, "Къумукъ тюз!"

Бу йылны август айында Хасавюрт район ва шагьар жамият-политика газети "Къумукъ тюз" басмадан чыгъагъанлы 20 йыл бите. Ону къуллукъчулары башында Рашит Гьарунов да булан, ишиндеги оьр даражаларын айтмагъанда да, охувчуланы гьар-бир янындан къурчун къандырагъан маъналы, пайдалы макъалалары булан газетни бугюнлеге ерли етишдирмеге бажаргъанлар.

Мен "Къумукъ тюз" газет булан тезден берли тыгъыс аралыкълар юрютемен. Газетни редакциясында касбусуна теренден тюшюнген, пагьмулу, рагьмулу, бажарывлу, къыйынлыкълагъа, четимликлеге чул бермейген ёлдашлар загьмат тёге. Олардан Рашит Гьарунов, Макъсут Черивханов, Магьамматамин Адилханов, Измулла Гьажиев, Гёгюрчюн Атаева ва Женнет Акаева йимиклени айрыча эсгерме ярай. "Къумукъ тюз" газетни чыгъарып, ону йигирма йыллыкъ чагъына ерли етишдирген редакцияны бары да къуллукъчуларын юбилей байрамы булан къутлайман. Олагъа барысына да яхшы савлукъ, насип, ишинде уьстюнлюклер-оьрлюклер, ожакъларына берекет ва токълукъ ёрайман.

Оьмюрюнг узакъ болсун, "Къумукъ тюз"!

Сагъа гележекде де къумукъ халкъны ругь, тил, къылыкъ байлыгъын артдыра туруп, наслудан-наслугъа, асрудан-асругъа узакъ оьмюр сюрмеге насип болсун.

Узакъ яша, "Къумукъ тюз",
Дамгъасыз, не къуйрукъсуз.
Халкъынг язылсын сагъа
Гьакимлерден буйрукъсуз!

Иса БАГЬАВОВ, афгъан давну ветераны. Гьажимажагьатюрт


Опубликовано: газета "Ёлдаш", 6 августа 2010.

Размещено: 07.08.2010 | Просмотров: 2720 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.