Кумыкский мир

Культура, история, современность

Siyasat çolaqlıq

(Политическая инертность)

Qumuq milletni Rusiyadağı küyü quvun salıp qıçırağan yerge etişip gele tura. Bir yaqdan devlet özünü baş borçların kütmey, başğa yaqdan, xalq da xaparsızlıqda: ördegiler etse - bolacaq dep tura. Hukumat terbenmes, mıllet onu terbetmese.

Axır-devür zamanlarden berli belgili zat - devletde yaşayğanlar innemey tursa, hukumat tutağanlar bir-başlap özleni gereklerin küte, özleni azatlığın artdırmağa qast ete, şo sayalı xalqnı borçu - şo xasiyatğa qarşılaşmaq va xalq (millet) intereslerin yaşavğa çığarmaqnı hukumatğa borç etmek. Biz Avropa milletler yimik (jamiyat-siyasat yaşavda) alğa getmege süe busaq, jamiyatnı va devletni aralığı birde bitmeygen qarşılıq bolmağa tarıq. Şo qarşılıqda tuvadır gertilik.

Şavxal vaqtiler köp bola tarixge getgeni, yoq şavxalıbız, yoq şavxallığıbız da. Qullar da şavxallar  yimik tarix ma\'lümatğa aylangan. Barıda adamlağa belgili zat yimik görünse de, bizin yaşavğa qarasa mekenli küyde biline, biz qulçulluqnu baş-oylarıbızdan hali bussahatğa taydirmağanıq. Qulçuluq deygende men bizin xalq özünü humukumatçılarını va siyasatçılarını aldında "tobuqlanmağa" raziligin haqında aytaman. "Bizin paçabız..." dep süyüngen küyde  söyleygen adamlar da köp bizin xalqda. Paçalar, hakimler, siyasatçılar bizin (xalqnı) qulluqçuları bolmasa tügül, şodur biz başdan taydırmay, esde saqlamağa gerek zat.

Qumuq xalq üç respublikağa bölüngen va olanı harisinde (mıllet sanavuna göre) ekinçi va üçünçü millet bolup yaşay, birisinde de devlet qurağan va tolu küyde yesli tügül, şo sayalı qumuq masalanı çeçmek - bir ullu masaladır şo xalqğa.

Çaqda-çaqda qumuqlanı arasında eşitmege tüşe, olar ya bular yamanlı bizin bulay küyübüz barğa dep, va amma qumuqlanı birinçi duşmanı -  yantaymaqlıq. Aytmağa süegenim, yaşav qayğı etmey degen zat tügül, baliki - siyasat çolaqlıq. İşlemeygen sanğa çolaq dep aytmay dağı neçik aytarsan. Bizin xalqnı siyasat edebi köp az, şo sayalı hukumatdağılağa qarşılışı da yoq. Özünü ixtiyarların özü yaqlamasa kim yaqlar? Sovet vaqtideğı insan quruş politikası muradına yetişgen, devlet yaşavçulardan adamlar qull haqıllı bolğanlar.

Qumuq millet dünyada qalğanın süe busa, şo milletni ahlülerine çolaqlıqnı unutmağa tarıq, öz siyasat harakatlar qurmağa gerek, hukumatdan ana-tilden, adabiyatdan va millet tarixden mekteblerde dars berivni ongarmaqnı borç etmege gerek.

Alğa barmağa süegen xalq özünü millet harakatlarından taba özartdıruv proyektlenı qurup, olanı hukumatğa yaşavğa çığartmağa tarığın bildire.  

Üçde respublikadağı qumuqlar edeplı va ekonomlu birlik zona qurmasa va birikmege qast etmese, gesek-gesek bolup paylanıp bitecek, birdağı yaqdan ondan bolğan giççi gesekler başğa milletler bulan bulğanıp tas bolacaqlar.

Qumuq xalq özü bilmeygenge oşay, özü nasipli millet ekenin. "Yantaymaqlığın" ari-beri teberip qarasa, olar görecek ediler özleni güçün. Güç dep aytağanda men şo söznü tuvra ma\'nasından qayrı "potential" degen anglavunda qollayman. Mekenli küyde belgili, qumuqlar türk millet ekeni, türk milletler va devletler dünyada köp ekeni de sır tügül. Misallardan alıp qarayıq neçik o bizge paydalu bolmağa yaray.

Rusiya-Almaniya (Germaniya) aralığında Rusiyadağı almanlanı halı köp ahamiyatlı, nege tügül Alman hukumat öz milletini halın saqlay va rus yaqğa borç ete bizin devletde yaşayğan almanlanı küyü barıda yaqdan artdırılsın dep. Fınn-ugor milletler özleni qardaş devletleri bulan bek tığıs aralıq yürüteler, rus hukumatğa özünü finn-ugor devletler bulanğı aralığında Rusiyadağı fınn-ugor milletleni intereslerin esde saqlamağa tüşe. Qumuqlar Rusiyanı barıda türk devletler bulangı aralığında ortaqçılıq etmege gerekler.

Tüpden, jamiyatdan initiativler hukumatğa gelmese, hukumat bilmeygen bolup, gözlerin yabıp turacaq qumuqlanı avaralarına. Olay bolğan song xalq hukumatnı tezlik bulan terbetmege gerek - bilsinler, kimni atından va ne mal bulan işleygenin.

Размещено: 09.04.2008 | Просмотров: 2977 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.