Кумыкский мир

Культура, история, современность

Яллыкъ билмей яшагъан адам

Чекист Бакиевни эсделигине

Бир гече бир тюш гёрдюм, тюшюмде бир тамаша иш гёрдюм деп башланагъан ёммакьланы уллулардан кёп эшитгенмен. Авруп азарханада ятагьанда, шолай бир тамаша тюш гёрюп, кёк ургъандай уянып гетдим. Тюшюмде пачалыкьны аманлыгъын сакьлайгьан камитетни Хасавюрт шагьар бёлюгюнде ишлеген кьурдашым, полковник Бакий Бакиевни гёрдюм. Ол магьа: "Барыгьыз да мени унутуп кьалдыгъыз", - деп хатиржан болду. Ол арабыздан гетгенли 20 йыл бола.

Бакий Бакиев Кёстекни халкъыны алдында етимликде оьсген. Атасы Шихсолтан 1943-нчю йылда Ватан давда жан берген. Арадан кёп де гетмей анасы да гечинген. Бакийни гележеги анасыны къардашыны къолунда къала. Ол ону о замангъы къыйынлы вакътилерде оьсдюрюп, тарбиялап, охутуп, уьй эте, гележек яшавгьа сокъмакъ ача. Бакий къаныгьывлу кюйде охуп, юрт школаны тамамлай, Хасавюртдагьы педучилищени битдире. Ондан сонг асгерде ватандаш борчун кютюп, Орджоникидзедеги педииститутну оьр къыйматлагъа тамамлап, Кёстек школада муаллим, сонг школаны завучу болуп ишлей.

Школадан Бакий Бакиев компартияны Хасавюрт район комитетини таклифине гёре пачалыкъны аманлыгъын сакълайгъан комитетни Хасавюртдагьы шагьар бёлюгюне ишге гирише. 1977-нчи йыл Новолак районну, сонг Бабаюрт районну бёлюклерини начальниги болуп да ишлеген.

Аманлыкъны сакълайгъан комитетге ишге тюшгенде, ол оьзюне тапшурулгьан жаваплы къуллукъда бары да бажарывлугьун салып чалыша. Оьзден къылыкълы, къоччакъ улан Бакийни гючю-къуваты, ою ишине бакъдырыла.

Бакий яшавда сабур-саламат, ишин юрютюп болагъан, абургьа-сыйгъа лайыкълы адам эди. Ол къурумлагьа ишге чыгьагьанда, коллектив ону йиберме сюймей. Амма о заманда компартияны къарарына ким къаршылыкъ этип бола эди?!

Бакий булангьы бизин дослугьубуз ону яшавуну ахырынчы гюнлерине ерли юрюлюп турду. Аралыгъыбызны татывлугъу ону йимик мени де тат эте эди. Мени булан ювукълукъ юрютгенлени арасында мени гёнгюмню сувутгъанлар кёп болгъан. Амма Бакий булангьы аралыкъ мени гьеч гьёкюндюрмеген. Халкъны арасында да ону уллу абуру баргьа кёп керенлер шагьат болгьанман. Исси юреги ва шат иржайыву булан ол адамланы оьзюне бир тамаша тартагьан, сёзге уста адам эди. Ону булан мен кёп болгьанман, ял алгьанман, кёп шагьарланы гезегенмен, тек ялкъыв не экенни билмегенмен. Оьзюню тенги булан да тил табып болмайгъан адамлар бола. Бакий буса уллу булан да, гиччи булан да бир кюйде къыйышып болагъан адам эди. Тынгламагъа да, тынглатмагьа да ону йимик уста гишини мен аз гёргенмен. Ана тилибиз къумукъ тилни де Бакий оьзю яратгъанда йимик биле эди ва бек усталыкъ булан къужурлу лакъыр да эте эди.

Б. Бакиевни муаллим ва сонггьу чекист заманында оьзюню къумукъ халкъыны ол баш къошмагьан, кёмекчи болмагъан тармагьы къалмагъан деп айтма ярай. Ол ишлеген, охугъан еринде, халкъ арада, элинде болуп турагъан агьвалатланы бирисини сама да къырыйындан оьтюп гетмейли, оьзюню гиччи халкъыны ва уллу элини насибин, талайын артдырмакъ учун къаст этген. Оьзюню гюч къолланагьан ишинде де ол биревню де жан ерине тиймей, тарыкъ еринде уялтагъан къайдада айтып, тюзлеп, кимни де ёлгъа салгъан. Шонча йыллар жаваплы ишде ишлеп, Бакий бир адамны да ягьын сындыргъан деп эшитмедик.

Бакий оьзюне оьмюрлюк яшавуна ёлдашгьа Львовск юртлу, аты-иши савлай элге-юртгъа белгили, Къазиюрт халкъны оьктемлиги Мокъав Забитовну къызы Шахлукъну алды. Ол бек яхшы ожакъда тувуп, оьсюп тарбиялангьан, билимли, рагьмулу тиштайпа эди. Шахлукъ Бакийни хапарсыз оьлюмюн башдан гечирип, кёп йыллар къайгъыда болса да, ругьдан тюшмеди. Агьлюсюн тас этген къайгъы, сув ашагъан яр ягьалар йимик, дагьы сав болмай. Гьали бугюнлерде Шахлукъ, ана сюювю булан атасыз къалгьан авлетлерин, къыйын-тынч деп къарамай, оьзбашына тарбиялай.

Бакий Бакиевни оьлюмю нечик болгъанны гьакъында язайыкъ. Ол Ватаныны алдындагьы жаваплы борчун кютмек учун узакъ командировкагьа йиберилди. Гетгенче ол савболлашма гелип, тогьушмалар этип гетгени бугюн йимик эсимде. Бакъдырылагъан "командировкагьа" бармай къалып да бола деген хабарлар болса да, патриот гьислерде тарбиялангьан Бакий Бакиев Ватаныны ахырынчы борчун кютмеге гёнгюллю кюйде гетди. Онда ол юрек аврувдан гечинген деген хабар гелип, къардаш-досун сесгендирди. Олар гёзьяшларын яшырып, сесин къыргъа чыгьармай, гьынкъ уруп йылай эдилер.

Ватаныны алдында борчун кютгени саялы, Бакий Бакиевге полковник чин берилди ва пачалыкъны Къызыл Юлдуз ордени булан савгъатланды. Шогъар гёре Бакий Бакиевни атын оьзю тувгъан, оьсген, яшагъан ата юртундагьы бир орамгьа къойса да ярамай къалмас эди. О да юртлулары Бакийге этген абур-сыйдан къайры да, оьсюп гелеген наслугъа патриот ругьда тарбияланма кёмекчи болар эди.


Опубликовано:
газета "Ёлдаш", 25-01-2008
(Амир Алиев - член союза журналистов России, заслуженный ветеран.)

Размещено: 03.03.2008 | Просмотров: 3323 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.