Кумыкский мир

Культура, история, современность

Бахтияр Агьматов: Спортну «аччы емишин» сезмесенг, уьстюнлюкню хадирин билмессен

фото

Бахтияр Агьматов Магьачкъалада тувгъан ва оьсген. Шагьардагъы бир номерли школаны битдирип, Ростов пачалыкъ экономика университетни Магьачкъаладагъы филиалында экономика факультетни финанс-кредит бёлюгюне охума тюше. Ону тамамлагъан сонг, аты эсгерилген оьр охув ожакъны юридический факультетинде заочно охуй ва, юриспруденция касбугъа ес болуп, диплом ала. Бахтияр Агьматовну аты бугюнлерде сав дюньягъа да белгили демеге ярай. Ол тутушуп ябушувдан яшёрюмлени арасында оьтгерилген чемпионатларда дюньяны чемпиону, Европаны, Россияны чемпиону болгъан. 2008-нчи йылда Пекинде оьтгерилген Олимпия оюнларда гюмюш медаль къазангъан. Уьч керен дюньяны кубогуна ес болгъан, эки керен Ярыгинни кубогун утгъан. Гьали-гьалилерде Бахтияр Агьматов "Елдаш" газетни редакциясында къонакълыкъда болду. Шондан пайдаланып, редакцияны жамият бёлюгюню редактору Бахтияр булан лакъыр этген.

* * *

- Бахтияр, спортну ёлуна тюшгенинге не себеп болду?

- Магъа тогъуз йыл болагъанда, атам спортну тутушуп ябушув журасын ушатагъангъа гёре, мени "Динамо" деген спортшколагъа берген эди. Озокъда, шо чагъымда спортда мени не англавум болсун? Гьар гюн тренировкалагъа юрюй туруп, шогъар тюшюнме башладым, юрегим де исинди. Шолай болмагъан буса, балики, бугюнлеге ерли спорт булан доланмас эдим. Ери гелгенде эсгерип къояйым, шо йыллардан тутуп, бугюнлеге ерли мени ябушувгъа уьйретген адам Россияны ат къазангъан тренери Иманмурза Алиев болду. Мен огъар бек разимен, уьстюнлюклериме де ону булан бирче ортакъ загьмат тёгюп етишгенмен.

- Гьали-гьалилерде Европаны чемпионатында ортакъчылыкъ этип Германиядан къайтгъанынг кёп болмай. Сен бизин уьстюнлюклер гелтире туруп уьйретгенсен. Озокьда, спортда бир ута, бир утдурагъанны да англайбыз. Тек биз шондан сен алтын медаль алып гелер деп къаравуллай эдик. Не болду? Шогъар гьазирленме заманынг етишмедими?

- Тюзю, шулай соравгъа гьар ерде жавап бере туруп да ялкъгъанман, такрарламагъа сюймей эдим. Не этейик, магъа шонда уьст гелмеге буюрмагъандыр дагъы.

- Бахтияр, яшавунгда сени атынгны арагъа чыгъаргъан не йимик эсде къалгъан агьвалат болду?

- Озокъда, яшавда эсде къалар йимик мюгьлетлер кимники де бола. Мен машгъул болагъан спортну тутушуп ябушув журасы Олимпия оюнлагъа гирегенни барыгъыз да билесиз. Шону учун да, Пекинде биринчилей Олимпиадада ортакъчылыкъ этип, гюмюш медаль булан савгъатлангъанлыкъ мени учун агьвалат да, байрам да болду.

- Буса, сен шону натижасы булан рази къалгъансан?

- Къайсы спортсмен де ярышларда биринчи ерни алмагъа къаст эте. Рази къалдынгмы деп сорай бусагъыз, барыбыз да, Аллагьутаала бизге не буюргъан буса, шону гёребиз, буюргъанны да алабыз. Огьар шюкюрлюк этип, нечик рази болмай боламан дагъы? Гьар ким къаст этсе, уьстюнлюклеге етишежек. Мен шогъар инанаман.

- Сен бусанг да, башгъа спортсмен болса да, утдуртуп къойсагъыз, оьзюгюзню нечик гьис этесиз? Юрегигизде онгайсызлыкълар тувулунамы?

- Тюп болувну, утдурувну "аччы емишини" татывын сезмесенг, уьстюнлюгюнгню хадирин билип, огьар толу кюйде багьа бермеге болмайсан. Яшавда гьар адам бир тюп, бир оьр бола. Шону биз барыбыз да билебиз. Спорт болмай, башгъа тармакъда буса да, чалышагъанлагъа, иши натижалы болсун деп, уьстюнлюклеге етишмек учун яшавну кёп тюрлю четимликлеринден, къыйынлыкъларындан оьтмеге тюше. Тынчлыкъда оьрлюклер болмай чы.

- Яхшы спортсмен болмакъ учун, адамны нечик хасияты болма герек? Гьар спортсменни, балики, уьстюнлюклеге элтеген сыры боладыр?

- Ярышгъа, халини уьстюне чыкъгъанда ону тактика, техника якъдан усталыгъы болма гереги ачыкъ. Спортсменни къылыкъ яныны гьакъында эсгере бусакъ, ону мурадын яшавгъа чыгъарма талпынагъан, бек тергевлю, чыдамлы, оьзюню гючюн, имканлыкъларын толу кюйде къоллап болагъан хасияты бар буса, шолар уьстюнлюкге элтежек. Ондан къайры да, спорт адамны чыныкъдыра.

- Террорчулар деп, ихтиярланы якълайгъан къурумланы кьуллукъчулары хас чаралар оьтгерип, болмагъандай ёкъ этген жагьиллени арасында белгили спортсменлер де бар эди. Кёплер спортсменлер тонавчулар болуп къала деп гьасил чыгъара. Бир тайпаны арасында тувулунгъан шолай ой сени юрегинге тиймейми?

- Тюзю, мен террорчулар булан да къатнамагъанман. Оланы арасында бир тайпа спортсменлер болгъаны да барыбызгъа да ачыкъ этилди. Гечинген адамланы гьакъында айтмагъа арив тюгюл. Шо масъаланы башгъа янына тергев этме сюер эдим. Озокъда, савлукъ булан сав-саламат яшамакъ - бизин учун бир борч. Республиканы ёлбашчылары яш наслуну янгыз спортгъа тартып, шо тармакъгъа тергев берип къоймайлы, олагъа иш ерлер де эте буса, яшав шартлар болдура буса, шо масъала да чечилежек эди. Гьар кимге пайдалы загьмат булан машгъул болма имканлыкълар яратылса, оланы тарыкъсыз ишлеге къошулма чоласы болмажакъ эди. Шо къайдада иш гёрюлсе, яш наслуну орамны таъсиринден сав-саламат яшавгъа къайтарма болажакъ эди.

- Сен "Единая Россия" деген партияны яш наслу къуршалгъан бёлюгюне де гиресен. Партийны ортакъчысы болмакъны маънасы бармы? Партиялар кёп болгъан учун да, оланы халкъгъа пайдасы тиеми?

- Партияланы кёплюгю лап да аслу масъала тюгюл. Оланы сан янына, ишин юрютеген къайдасына агьамият берме тюше. Гёз алгъа муратлар тутуп, арагъа масъалалар салгъан учун болмай. Оланы барын да яшавгъа чыгъарма, жамиятгъа иш ерлер этме, халкъны яшавуну даражасын яхшылашдырма да тарыкъ. Бирлерини гёз алгъа тутагъан хыяллары да болмай, барлары оланы яшавгъа чыгъарма да къарамай. Шо саялы да, оланы бириси яхшы, башгъасы яман деп айтмагъа болмайман. "Единая Россиягъа" байлавлу айтсам, ону пачалыгъыбызны Президенти, Гьукуматыбызны премьер-министри, республикабызны Президенти де якълай. Ачыкъ этип айтсам, шо партия бизин пачалыгъыбызны, республикабызны юзю демеге ярай. Мен де ону якълайман.

- Сиз яш наслу къуршалгъан "Единая Россияда" не йимик ишлени торайтасыз?

- Биз аслу гьалда наркотиклеге, террорчулукъгъа къаршы чаралар оьтгеребиз. Яш наслуну, жамиятны савлугъун да чыныкъдырып, сав-саламат кюйде яшамагъа чакъырабыз, пропаганда этебиз. Ондан къайры да, бизин партияны ортакъчылары булан гьар тюрлю форумлар да оьтгериле.

- Бахтияр, артдагъы вакътилерде халкъ арада белгили спортсменлер политиканы ёлуна тюшген. Айтагъаным, бирлери районланы башчылары болгъан, башгъалары оьзге къуллукъланы бойнуна алгъан. Халкъ арада даим янгыз спорт булан машгъул болуп, огъар тергев этип гелген адамлар не иш торайта деген ой да тувулунгъан. Янгыз спорт булан доланып гелген адамлагъа, оьзюню ёлундан тайышып, башгъа къуллукъланы тапшурма тарыкъмы экен?

- Шо масъаланы башгъа янына тергев этгенигизни сюер эдим. Мисал учун, районларыбызны башчылары болгъанланы алып къарайыкъ. Бабаюрт, Къызлар районлардан къайры, оьзгелерини ёлбашчылары спортсменлер тюгюл. Нете, оьрде атлары эсгерилген районлардан эсе, башгьалары тюрленип, чечекленип, экономика-социал якъдан оьсюп алгъа гетгенми дагъы? Мен ёлбашчылары спортсменлер тюгюл районланы жамияты артыкъ яхшы яшай, оланы яшавлукъ шартлары да тизив деп айтмагъа болмайман, гьис этмеймен. Шо районларда да халкъ учун иш ерлер ёкъ, яш наслу не булан машгъул болагъанны билмей. Шо районларда да, башгъа, коррупция, урушбатчылыкъ токъталып да турмай. Халкъгъа не яхшылыкъ гелтирген дагъы башгъалар. Адамланы къысматын, гьалын ойлашгъанмы айрокъда бизин къумукъ районланы башларын тутгъанлар. Нете, халкъ олагъа разими?

Спортсменми яда башгъа тармакъда чалышагъан адаммы деп къарамагъа тюшмейдир. Башгъа масъала, шо бир ерге ёлбашчы этип белгиленеген адамны инг башлап гьакъылына, англавуна, хасиятына агьамият бериле буса. Шо ёлбашчы спортсменми яда муаллимми - иш шондан гьасил болмай чы. Ону гьаракатындан, англавларындан, къылыгъындан кёп зат гьасил бола. Мен спортсменмен деп тюгюл айтагъаным.

Озокъда, янгыз спортгъа тергев этип, дагъы якъдан англаву ёкъ адамны мен де якъламайман. Тек, мени гьисабымда, спортсменлени кёплерин оьзгелер булан тенглешдиргенде, олар гёз алгъа муратлар да тутуп, шоланы яшавгъа чыгъарма гьаракат этеген, уьстюнлюклеге талпынагъан, имканлыкъларын, пагьмусун толу кюйде къоллайгъан хасияты бек гьис этиле. Инг башлап шо къылыкълар, мен ойлашагъан кюйде, ёлбашчыларда болмагъа тарыкъ. Эгер ол спортсмен буса да, шо адамда халкъны гьайын этегенлик, огьар жаны авруйгъанлыкъ бар буса, яманмы дагъы. Спортсменге, озокъда, янгыз оьзюню шо тар сокъмагъы булан юрюме тюшмей. Ону гьар-бир масъаладан, бар якъдан англавлары, яшавгъа оьзюню гёз къаравлары, пикрусу болмагъа тарыкъ. Бырынгъы заманларда яшамайбыз чы биз. Гьали янгы XXI асруда яшайбыз. Билимлерин, англавларын артдырма сюегенлеге нечакъы бола буса да имканлыкълар да яратылгъан. Спортгъа билими ёкъ адамлар къуршала деп ойлашагъанлар булан бирдокъда рази тюгюлмен. Гьар ким, оьз ерин табып, жамиятгъа, халкъгъа пайдасы тиеген ишге тюшюнме тарыкъ. Районну башын тутгъан ёлбашчылар оьзлени шо къуллукъгъа сайлагъан халкъны да, Аллагьутааланы да алдында жаваплыкъны гьис этме герек.

- Сен, оьр охув ожакъны битдирип, эки тюрлю касбугъа ес болгъансан. Спорт болмагъан буса, не булан машгъул болажакъ эдинг яда тренер болуп ишлерми эдинг?

- Озокъда, яшавда оьзюмню мекенли еримни тапма къаражакъман. Тек тренер болуп ишлермен деп эсиме гелмей. Мен оьзюмню бизнесим булан машгъул болуп, гьакъ юрегимден халкъгъа пайда гелтирме къаражакъ эдим. Политикагъа баш къошмаса да, адам оьзюне мекенли иш де, яшавда ерин де тапса, шо танглагъан тармакъда да пайда гелтирип бола.

- Бахтияр, сен онда-мунда ярышлагъа, тренировкалагъа барасан. Айрокъда къатынгишилер ожакъ болгъанда тергевню кёп сюе. Агьлюнг булан сыр чечмеге заманынг етишеми?

- Мен агьлю ёлдашымны къошмай айтайым. Неге тюгюл, атам-анам, агъа-иним де мени уьягьлюм. Озокъда, ювукъ адамларынга, дос-къардашынга, къурдашларынга тергев этме, къатнама, сыр чечме, заманынгны кёп янын олар булан йиберме сюесен. Тек олар барысы да спортсмен экенимни, гьалымны, онда-мунда барма тарыгъымны англайлар. Шо якъларын да гёз алгъа тутуп, дос-къардаш, ювукъ адамларым мени якълай. Бир йылны етти-сегиз айын мен гьар ерлерде, турнирлерде, чемпионатларда яда тренировкаларда оьтгеремен. Тек гьар заманда да мен агьлюню, ону масъалаларын биринчи ерге саламан. Шолай болма да герек.

- Гьалиги яш наслуда, айрокъда къызъяшларда, не йимик хасиятланы ушатасан. Негер тергев этесен?

- Мен айрыча къызъяшланы гьакъында айтма сюймеймен. Умуми алып, анализ этме къарайым. Дагъыстан - Кавказны бир гесеги. Бырынгъыдан берли гелген бизге хас кёп арив адатларыбыз бар. Шо адатларыбызны кёп сююп къабул да этгенмен, олар мени де ругьландыра, гьайран да эте. Бугюн де биз къатыны-эрени булан шо адатларыбызны сакълама, олагъа гёре яшав къурма да герекбиз. Шо адатларыбызны бирев де гьавадан алып, оюндан чыгъармагъан. Олар бырынгъыдан берли ата-бабаларыбыздан наслудан-наслугъа бериле гелген.

- Къарагъанда, сен адатларыбызгъа тергев этесен. Гьалиги заманда оланы юрютегенлер кёбокъда аз чы.

- Гелигиз, шо гьакъда да ойлашып къарайыкъ. Бугюнлерде орамда къалгъан яш наслугъа не зат таъсир этген? Оланы Европаны культурасы, яшаву, турушу сукъландыра. Европа яшав шонча да бек таъсир этген чи, гьатта хоншуланы, ювукъ, дос-къардашны, яшланы ата-анасы булангъы, бир уьягьлюню ичинде яшайгъанланы бир-бирине янашыву, аралыкълары да алышынгъан. Гьалиги яш наслуну кёплери яшавну гёрген, сынаву булангъы ата-анасы булан гьакълашмай, оьзлер сюйгенни этип, къарар чыгъарып къоялар.

- Сени лакъырынга тынглагъан адам сенде бек патриот гьислер барны эслемей къоймажакъ.

- Мен оъзюмню макътама сюймеймен. Ягъадан къарагъанлар мен нечик бусам да гьис этедир. Озокъда, гьар ким оьзюню халкъын, топурагъын, районун, республикасын сюйме, олагъа жаны аврумагъа тарыкъ. Оьзюню халкъын ва ону масъалаларын биринчи ерге салып, тийишли кюйде якълап бажарма да тюше.

- Бизин газетни охувчуларына, яш наслугъа ёравларынг...

- Бар якъдан, чыныгъып, савлугъугъуз булан сав-саламат яшамакъны ёрайман. Гёз алгъа муратлар да тутуп, шоланы яшавгъа чыгъарма гьаракат этмекни, уьстюнлюклеге талпынмакъны, имканлыкъларыгъызны, пагьмугьузну толу кюйде къоллап чалышмакъны, халкъына пайда гелтирмекни ёрайман.

Лакъырлашывну язгъан Паху Гьайбуллаева.


Опубликовано:
газета "Ёлдаш", 22 апреля 2011 г.

Размещено: 25.04.2011 | Просмотров: 2151 | Комментарии: 1

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Attila оставил комментарий 28.04.2011, 14:01
Comment
Эркекь!!!!
Бахтиярны йимик яшлар осьтурме тарыкъ къумукъ халкъга

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.