Кумыкский мир

Культура, история, современность

Не этме герек?

Гьалиден 25 йыллар алдын "Ленин ёлу" газетде хасавюртлу М.Къаннавуровну "Гележек наслулар бизден гечмес" деген макъаласы чыкъгъан эди. Шо макъалада биринчилей къумукъ миллет, ана тилибиз тарыгъан къыйын гьалны гьакъында айтыла эди. Шо масъаланы айланасында газетде бир йылгъа ювукъ пикру алышдырыв болуп турду. Шо къумукъ халкъ гьаракаты тувулунагъан вакътилер эди.

Арадан бир наслуну оьмюрю чакъы заман гетген. Шо вакъти гётерилген масъалалар нечик чечилген?

Озокъда, бир масъалабыз да чечилмеген десек, тюз болмас. Тек миллет оьзю булан рази, оьктем болардай гьалыбыз бармы? Ёкъ деп эсиме геле.

Шо неден билине? Халкъ гёнгюлсюз. Шо гёнгюлсюзлюкге, озокъда, экономика да себепли. Буса да, олар биринчи ерде тюгюл. Аслу себеби - халкъны инамлыгъы сувугъан, ягьы сынгъан. Барындан да яманы - ругьубуз оьлме тура.

Алим-эколог Салавутдин Магьитов да бизин булангъы лакъырлашывунда («Человечество, обладая космической технологией, имеет мораль каменного века».) къумукълар ругь яндан осал болгъанын эсгерди. Гертилей де, хоншуларыбыз булан тенглешдирсек, къумукълар яшавну кююн табып болмай, адап-абдырап турагъандай гёрюне. Айрокъда шагьарларда, айрокъда Хасавюртда, бизин халкъны ругьуну гьалы макътардай тюгюл. Шо неден билине? Мисал учун, бир-биревлер башгъа миллетлени арасында къумукъ экенин билдирме де уялагъан болуп бара. Неге тюгюл, сен къумукъ экенни билгендокъ, башгъалар сагъа бираз сансымай къарайгъаны гьис этиле. Бирдагъы мисал, алдын биз къумукълар деп гьисаплап тургъан бир-бир адамлар гьали ата-бабаларыбыз мычыгъыш, авар, дарги болгъан деп, бизден бет бурма башлагъанлар. Бир нече йыллар алдын паспортларын алышдыргъанлар да болду. Бирлери башгъа эллеге гёчюп гетелер.

Шулай затлар бары да, биз сюйсек де, сюймесек де, ругьну осаллашгъанындан бола. Шолай неге болагъанлыкъны да англатма бажарыла. Ким гюнагьлы деген соравну бермекни де, гюнагьлыланы атларын эсгерип турмакъны да пайдасы аз. Шу гьалгъа тюшгенибизге де биз оьзюбюз гюнагьлыбыз. Шондан къутгъарылма да биз оьзюбюз герекбиз. Не Россияны, не Дагъыстанны, не оьзге тюрк пачалыкъланы президентлери бизин гьайыбызны этмежек. Эгер биз иннемей оьлюп турсакъ. Тек амма ягьланып, оьзден гьислерибизни ерлеп, биригип иш гёрсек, гьал алышынар эди деп эсиме геле.

Не этме герек?

Къыйын сорав. Шогъар тюз жавап берип болагъан адам бармы экен?

Тек этме герекмейген бир затбар. Ругьдан тюшме ярамай.

"Бизин гележегибиз ёкъ, къумукъланы иши битген",- дейгенлер де ёлугъа. Тюз тюгюл. Заманлыкъ къыйынлыкълар.

Тек бизин учун миллетибизни бирев гелип де оьр этмежек. Оьзюбюз этме герекбиз. Гьар адам оьз еринде, не иш эте буса да, "яхшы этсем, миллетиме оьрлюк, яман этсем, миллетиме кемчилик" - деп янашма тюше. Алгъа гетген миллетлер шолай эте. Бизинкилер буса, бир гюнлюк сююнч учун да къумугъун сата, экинчи гюн шо себепден оьзюню иши де чола тюшегенни унута.

Гетген-битген осаллыкъларыбызны, чокъуп арагъа чыгъармай, гележекде сама бир-биревню ругьландырып, бай тарихибиздеги къагьруманларыбызны эсделигинден гюч алып юрююк. Шолай болсакъ, кёп де гетмей, ишлерибиз алгъа юрюжек. Шо гюнлени гележек наслуларыбыз гёрсе де яхшы чы.

Озокъда, уллу, къычырыкъ сёзлер булан иш тораймайгъанны мен англайман. Тек иннемей турсакъ, дагъы да яман чы. "Ёлдашны" бу номеринден тутуп юрюлежек "Оьзденлик" деген сагьифада шо масъалагъа гёре пикру алышдыра турсакъ нечик болар?

P.S.

Шу макъаламны язылгъан кююне оьзюм де толу кюйде рази тюгюл экениме гёре, мен оьзлени пикрусуна абур этеген уьч адамгъа охутуп, не ойлашагъанын айтмакъны тиледим. Муна шоланы къысгъартылгъан ойлары:

1. Халкъ булай да къыйынлы гьалда. Кёплер, ашгъа-сувгъа не амал этейик деп туралар. Сени ойларынг яшавдан арек.

2. Сен миллетге авур "диагноз" саласан. Кёплер шону ушатмажакъ. Къумукъ экенине оьктем болагъан адамлар да аз тюгюл.

3. Тюз язгъансан. Бизин адамлагъа шолай тийдирип айтмаса, олар уянмажакъ. Рази тюгюллер болса, язсын оьзлени ойларын.

Сиз нечик ойлашасыз?

Будучи не вполне довольным своим текстом, дал ее почитать трем знакомым, мнением которых я дорожу, и попросил их высказать свои соображения. Вот вкратце их вердикт:

1. Народ и без того в трудном положении. Многие озабочены прежде всего хлебом насущным. Твои идеи далеки от реальности.

2. Слишком суров твой "диагноз". Многим это не понравится. Кроме того, немало и тех, кто горд своей национальной принадлежностью.

3. Изложено верно. Если вот так прямо, без обиняков не говорить, наших людей не расшевелить. Найдутся не согласные - пусть высказывают собственное мнение.

А вы как думаете?


"Ёлдаш", 09-12-2011

Размещено: 14.12.2011 | Просмотров: 2460 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.