Кумыкский мир

Культура, история, современность

Мени пикрум

Сентябрь айны 15-нде Дагъыстан янгы байрамын белгиледи ("Дагъыстанны халкъларыны бирлигини гюню"). Шону оьтгеривге халкъны кисесинден нечакъы акъча харжлангъанын ва шону не пайы урланагъанын, тюзюн айтгъанда, мен билмеймен. Тек кёп затлагъа шекленемен. Юрегиме къол салып, ант этип сёйлесем, мен гётерме сюеген масъаланы аслу яны акъча-харж да тюгюлдюр.

Йыллар-агьвалатлар гёрсетеген кюйде, уьстден таба буйрукъ берип токъташдырылгъан байрамны халкъ хыйлы заман къабул этмей, сонг нечик де уьйренчикли болуп, байрамны аслу маънасын тас этип, ашав-ичивге айлана.

Янгы байрамгъа мени бир де къаршылыгъым ёкъ. Тек хыйлы къыйынлыкълагъа тарып турагъан республикагъа бирдагъы байрам тарыкъмы? Байрамдан сонг хыйлы макътавлар чалынгъанда танкъыт этип, оюн бузгъанлардан гёрюнме сюймей эдим. Амма эл арада янгы байрамгъа байлавлу гьар тюрлю пикрулар, янашывлар чалына. Эгер де, гертиден де, биз шо гюн биригивню гюню болгъанны сюе бусакъ, гелигиз, ачыкъдан халкъны арасында юрюлеген пикрулагъа къулакъасып къарайыкъ.

Биринчилей, адамлар айтагъангъа гёре, миллетлени биригивню масъаласын бир тарихи агьвалатгъа байлама токъташгъан сонг шону инг башлап эл арада гьакълашып, халкъны оюна салып, бир гьасилге гелме тюше эди. Экинчилей, неге XVIII асрудагъы агьвалатлар уьлгю болуп алынгъан. Ондан алда ва ондан сонг бизин бирлигибизни белгилейген ишлер болмагъанмы?

Ондан къайры да, Надир шагьны Дагъыстангъа этген чапгъынына байлавлу алимлени гьали де мекенли, бир пикругъа гелип гьазир ою ёкъ. Хасболат шавхал - о замангъы ханланы лап гючлюсю, башлапгъы вакътилерде Надир шагьны янын тутуп юрюген ва шо давда не ол, не ону халкъы ортакъчылыкь этмеген. Пётр пачаны заманларында Хасболатны атасы Адилгерейни гьар тюрлю гьиллалар булан орус къалагъа гелтирип, сонг бугъавлагъа къантарлап, Аресейни къайтмас ерлерине йибергенин уланы унутгъан болгъан деп эсиме гелмей. Ондан къайры да, Хасболат атасыны къыйынлы мюгьлетинде дагъыстанлылар тийишли кюйде якъламагъан деп юрегинде ачув тута болгъан. Белгили кюйде, атасын ёкъ этгенде, оруслар бютюн шавхаллыкъны тозгъан болгъан. Тек Надир шагьны кёмеги булан Хасболат шавхаллыкъны янгыртгъан ва оьзюне шо ишде ян тартмагъан дагъыстанлыланы унутмагъан.

Мен шо алдагъы девюрлеге къайтагъаным негьакъ тюгюл. Бизин миллетлени арасында тарихни "ювургъанын" оьзлеге тартма къарайгъанлар кемимей. Гьариси оьз миллетин оьр этме къарай. Эгер де бизин миллетлени бирикдирме сюе бусакъ, бырынгъыда болгъан агьвалатлагъа таянмайлы, гьалиги пакарсызлыкъгъа къаршы ябушма чакъырып чалышсакъ, балики, шо заман бир умпагьатлы натижагъа етишер эдик.

Размещено: 28.09.2011 | Просмотров: 2424 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.