Кумыкский мир

Культура, история, современность

Азнавур: «Атым да таъсир эте»

фото Азнавур Абсаматов Магьачкъаладагъы 5-чи номерли школаны битдирген. Дёрт йыл яшланы "Ватан" деген бийив ансамблини ортакъчысы, ону солисти болгъан. Школадан сонг ол бир охув ожакъда да охумагъан, тек энниден сонг музыкадан билим алмагъа хыялы бар.

Артдагъы заманларда Азнавурну йырлары кёплеге таъсир эте. Азнавурну улланасы тёбенжюнгютейли Суйдух, уллатасы Абдулагъат (кахулайлы Абсаматны уланы эди) айтылгъан аргъанчы, тепчи болгъан. Шо заманларда бир къумукъ той да оларсыз оьтгерилмей болгъан демеге ярай. Гюнагьларындан Аллагь гечсин, Суйдух да Издек Изиева йимик халкъ арада бек абурлу аргъанчы, йырав гьисапда танывлу эди. Азнавур да оланы ёлун тутгъан буса ярай. Бугюнлерде яшёрюмлени де, уллуланы да арасында ол сююмлю йыравлардан бири болуп токътагъан. Гьали-гьалилерде Азнавур Абсаматов булан жамият бёлюкню редактору Паху Гьайбуллаева ёлугъуп лакъырлашыв оьтгерген. Шону охувчуланы тергевюне де беребиз.

- Азнавур, школаны битдирсенг тюгюл, гьалиге сен дагъы башгъа ожакъда охумагъансан. Йыр дюньясына ким таъсир этип абат алдынг? Йырлама нечик башладынг?

- Тюзю, менде сагьнагъа чыгъып йырларман, йырав боларман деген ой ёкъ эди. Оьзюм учун деп караокэ клубгъа йырлама юрюй эдим. Бир гюн шонда белгили болгъан йырав Ренат Каримовгъа расландым. Ол мени йырлайгъан кююмню эслеген, огъар таъсир этген буса ярай, Ренат мени булан таныш болуп, телефон номеримни алды. Шо клубда биз бирче йырлап да къарадыкъ. О заман Ренат мени гьалиги продюсерим Ильяс Абдуллаев булан ишлей эди. Арадан бираз заман гетгенде, ону (гьали меники де дюр) продюсери Ильяс Абдуллаев булан ёлугъуп гьаллашдыкъ. Шолай, мен йыр дюньягъа къошулдум. Гертисин айтсам, эргишиге йырламагъада тарыкъмы экен деген ойлар да гелип гете эди. Ильяс магъа онда, башгъа, кемчилик ёкъ, йырласа да, эргиши эркек кюйде къала деп мени ругьландырды. Йырлар булан долана туруп, охувгъа чолам да ёкъ эди. Гьали шу касбума гёре, Аллагь буюрса, бир охув ожакъгъа тюшюп билим алмагъа да къастлыман.

- Сагьа макъамлар, йырлар язагъанлар бармы? Кимлер булан иш гёресен?

- Макъамлар да, олагъа гёре сёзлер де язагъан адамлар бар. Лайла Гьажимуратова, Алипат Абдурагьманова, Мурат Багьмутов, Мурат Цахаев булан ишлеп тураман. Амма магъа йырлар язма урунгъанлар Дагъыстандан тышда да бар. Олар язылып, гьазирленмей туруп, оланы атларын эсгермекни маънасы да ёкъ. Бираз алда Залина Бадрутдинова да магъа Бадрутдин агъайымны сёзлерине гёре патриот йыр язгъан. Мен къумукъча йырлама сююп, белгили шаир Бадрутдин агъайны шиъруларын алгъан эдим. Огьар Бадрутдин агъай деп айтагъанымны маънасы - ону хозяйкасы Равзан бажив мени эчивюм бола.

- Гертиден де, сени репертуарынгда янгыз орус йырлар тюгюл ёкъ. Бир сама къумукъча йырламайгъанынга не себеп бар?

- Тюзю, мени репертуарымда авторлардан сатып алгъан бир нече къумукъ сарынларым да бар. Тек гьалиге оланы йырламагъа бажарылмай, неге тюгюл мен Москвадагъы "Звук-М" деген компания булан дыгъар байлагъанман. Оланы кёмеклиги булан гьар ерлерде концертлер де оьтгерип тураман. Шо дыгъарны шартларына гёре, къумукъча тюгюл, оьзге милли йырланы да йырламагъа ихтиярым ёкъ. Ингилис, француз, оьзге тыш пачалыкъланы тиллеринде йырлама ярай.

- Нете, милли тиллерде йырласа, шо компаниягъа зарал боламы яда сен къумукъча йырласанг абурунг тёбен тюшеми?

- Олай да тюгюл. Башындан тутуп, мен орус тилде йырлажакъман деген сёз болгъан эди. Ондан къайры да, олагъа мени Азнавур деген атым да таъсир этди демеге ярай. Олар мени дагъыстанлы йимик къабул этмейлер.

- Англашылды. Азнавур дегенде, шоссагъат оланы гёз алдына ону йырларына сав дюнья тынглайгъан, белгили эрменили-француз йырав Шарль Азнавур геле буса ярай.

- Мен де шолай англадым, тек ону артындан етишип болмасман. СНГ-де де мени янгыз йырланы гючю саялы тюгюл, атымны таъсири тийип къабул этелер. Айрокъда Абхазияда мени бек таныйлар. Ондагъылар сайтдан таба байлавлукъ тутуп, йырларымны алалар, мени булан къатнайлар. Магъа белгили болгъан кюйде, ондагъы "Динамо" стадионгъа адамлар жыйылып, йырларымны салып, концертде йимик тынглайгъан гезиклер болгъан. Гьали сентябрь айда, Аллагь буюрса, Кисловодскиде уьчюнчюлей янгыз мени концертим оьтгерилежек. Бир керен Краснодар крайны Армавир шагьарында да онгача концертим болду.

Эгер мен гьар ерден гелеген таклифлени къабул этсем, савлай Темиркъазыкъ Кавказны ичинден айланма тюшежек. Олай бажарылмай, неге тюгюл фирманы шартларына гёре мен концерт берме болагъан ерлер де белгиленген. Мени дыгъарымдагъы шартлар янгыз харж булан дазуланып къалмай. Согъув алатланы, оьзюмню тавушумну кюйлендирме тюше, фонограмманы къолламай йырламагъа тарыкъман. Фонограмманы къолламай ончакъы ерлерде концерт бермеге тынч тюгюл.

Дагъыстанда болагъан концертлерде де оьзюмню тавушум булан йырламагъа къаст этемен. Согъув аппаратланы сан яны яхшы болгъан сонг, "ялгъан тавуш" булан йырлап, халкъны башын алдатма тюшмей. Дагъыстандан тышда да фонограммагъа таянмагъа ихтиярым да ёкъ, шолай этсем, ондагъылар шоссагьат магъа "савбол, баракалла" деп, ёлумну агьына салажакъ. фото

- Москвадагъы "Звук-М" компаниягъа нечик чыкъдынг? Оланы янындан таклифлер болдуму, ёгъесе башгъа ёллар тапдынгмы?

- Шо компаниягъа мени продюсерим Ильяс Абдуллаев чыкъды, олар булан ону байлавлугъу бар эди. Гьалиге ана тилимде йырламайгъанымны да маънасы - Москвагъа чыкъмагъа хыялым бар. Шо саялы да мен олар булан байлагъан дыгъарны бузма сюймеймен. Олай деп айтмакъ, мен къумукъ тилде йырламай туражакъман демек тюгюл. Дыгъарымны болжалы да битип, Москвада мекенлешсем, шо заман магъа къумукъча йырлама не ихтиярынг бар деп илинегенлер болмажакъ деп ойлашаман. Олар да къумукъ йырлагъа гьюрмет этип янашажакълар, къабул этежеклер деген умутум бар.

Гьали буссагьат Москвагъа яда башгъа ерге чыкъсам, бирев де магъа сёз табып болмасдай тетиксиз йырламакъ учун тавушум булан машгьулман. Сонг, Аллагь буюрса, вокалдан дарсланы Москвада, тарыкъ болса, дагъы да Лондонда узатма хыялым бар. Стас Михайлов да Лондондагъы вокал школагъа юрюген. Онда чыкъмагъа имканлыкълар болар бугъай. Шолар бары да мени гьаракатымдан гьасил. Шону учун да мен дыгъарым гёресетеген ёл булан юрюме герекмен. Халкъарада белгили болгъан йырав Диана Мериуцеге дыгъарны шартларын бузгъан саялы компаниясы ону судгъа берген. Гьали огъар суд юрюлюп тура.

- Мен эслеген кюйде, сени аслу гьалда лирикалы йырларынг кёп. Патриотлукъгъа, башгъа темагъа багъышлангъанларын нагагь да бир йырав да йырламай. Не себепден?

- Патриот йырларым бирдокъда ёкъ деп айтмагъа болмайман. Мисал учун, "Танцуют все" деген Кавказны гьакъындагъы йырым бар. Гертисин айтсам, къаравчулар лирикалы йырлагъа бек гьасирет, оланы ругьланып къабул этелер. Билмеймен, негердир, мен гьис этеген кюйде, халкъны арасында кёплер йырларымны гьарисин ушаталар, шолар адамланы авзунда да бола. "Лейли" деген йырымны айрокъда Дагъыстандан тышда да йырлайлар. "Танцуют все" деген йырым булан мени Чергесдеги "Девятая волна" деген халкъара телеканалгъа чакъыргъан эди. Шонда шо йырым ондагъылагъа бек таъсир этди. Натижада магъа онда акъча савгъат тапшурдулар.

Азнаур Абсаматов - "Танцуют все"

Канал пользователя MsAznaur

- Адатгъа, талаплагъа гёре де, эгер йырав бирев де багьана тапмайгъан кюйде халкъны юрек бавларын жымырлатып йырлама сюе буса, яхшы кюйде ишлемеге де тарыкь. Инг башлап тавушунгну кюйлеп онгарагъан адам болма тюше. Сен вокалгъа юрюймен деп эсгерип де къойдунг. Кимлер булан иш гёресен, олар касбучулар сама дюрмю?

- Инг башлап мени тавушумну кюйлеп, тийишли ерине салгъан айтылгъан йырав Тагьир Къурачев болду. Ол музыка якъдан мени биринчи муаллимим демеге ярай.

Сонг вокалдан бугюнлеге ерли англы тавушу булангъы табасаранлы йырав Жамиля Гьамзатова, дагъы да эсгерсем, опера йырав Светлана Мусаева булан ишлеймен. Янгыз тавушумну гьайын этип къоймайлы, мен бийив якъгъа да (хореография) тергев беремен. Хореограф Зумурут Юсуповна булан иш гёрдюм. Олай да, къаравчулар, тынглавчулар булан нечик къатнама, сёйлеме тийишли буса, шо янындан да магъа дарс берегенлер, уьйретегенлер бар.

- Азнавур, сен гьали де мелте йимик улансан. Сагъа янгы 20 йыл битген. Яшавунгда хыйлы айланмалардан, къатгъакълардан оьтмеге де тюшежек. Неге тюгюл, адам къыйынлыкъларда чыныкъмаса, тынчлыкъда уьстюнлюклеге етишмей. Сени алдынга тогъаслар салма къарайгъанлар, гюллейгенлер боламы?

- Озокъда, мени чагъым яш буса да, тек психологияма таъсир этеген, къарсалайгъан гезиклер болгъан. Гюллейми, билмеймен, тарыкъсыз, намарт ишлер этме къарайгъанлар, къыйыкъсытагъанлар бола. Къайдагъы хабарланы яйып, гёнгюмню бузма гьаракат этегенлер де болгъан. Шоу-бизнес тармакъда бек къыйын бола экен. Психология якъдан да бек яман таъсир, гюч эте. Эгер айтды-къуйтдугъа, намартлыкъгъа тергев эте турсам, заманым негьакъ гетегенден къайры да, ону савлугъума да заралы тие. Мисал учун, бир керен фонограмманы къолламай, оьзюмню герти тавушум булан йырлап турагъан вакътиде, биревлер аппаратланы тавушун аз этип къойгъан эди.

Лап да тамаша этген айтды-къуйтду, сайки, мен наркотиклер къоллай деген хабар арагъа чыкъгъанлыкъ бодду. Оьмюрюмде де мен шогъар ювукъ болажакъ адам тюгюлмен. Продюсерим Ильяс Абдуллаев гьар заман магъа: "Айтды-къуйтду юрютген сайын, сагъа ону пайдасы тие. Неге тюгюл, шолар сени гележегинг барны, жагьил йыравланы арасында оланы биринден де къалышмайгъан пагьмулу экенингни гётерип болмайлар, гюллейлер. Сени халкъ ушатагъанны биле, шо саялы къайдагъы хабарланы да яялар. Сен шогъар тергев бермей, къулакъасмай къойсанг, олар ялкъып токътажакълар",- деп маслагьат эте. Шону учун да мен оьзюмню гьайымны этип ишлеймен, шо да магъа юрегиме балгьам бола.

- Къурдашларынг да кёпдюр. Сени учун къурдашлар нечик болма герек?

- Гьали дёрт де янымны аралагъанлар къурдашларбыз деп айталар. Билмеймен, арадан заман гетип, оьмюр чагъым 30 йыллагъа етишгенде герти къурдашлар кимлер экени ачыкъ болар дагъы? Къурдашлар къыйынлы гюн табулар деп айтыла. Къыйынлы гюнню бирибизге де Аллагь гёрсетмесин.

- Оьзюнге чер этип, яшав ёлдаш танглагъанмысан? Къызларда нечик хасиятланы ушатасан?

- Гьалиге мен биревге де гёз салмагъанман, тек, мени гьисабымда, къызъяшлар сав-саламатлы, таза, гьалал болгъанны, агьлюсюне, ожагъына амин болуп яшагъанны сюер эдим.

- Сени ким гийиндире? Оьзюнгню модельеринг бармы?

- Гьалиге белгили модельер Гала Умаханова костюмлер таклиф этип, ону булан байлавлугъум бар. Ол онгаргъан костюмланы гиемен.

- Бизин газетибизни охувчуларына, яшёрюмлеге сени ёравларынг...

- Инг башлап, барына да савлукъ ёрайман. Неге тюгюл, савлукъ ёкъ буса, адамны яшавда да гёнгю болмай. Яш наслугъа чыдамлыкъны, уллулар булан гьаллашып, оланы насигьатларына тынглап яшамакъны, ойлашып, акъны-къарадан айырып билмекни ёрайман.


Опубликовано: газета "Ёлдаш", 26 августа 2011 г.

Размещено: 03.09.2011 | Просмотров: 4744 | Комментарии: 1

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Blcan оставил комментарий 03.09.2011, 08:14
Comment
Савбол, Паху. Бу Азнавур булангъы лакъырлашыв учун. Кътулайман. Азнавургъа буса яратывчулугъунда дагъы да кёп уьстюнлюклер, оьрлюклер ёрай туруп, не чакъы бола буса, тез къумукъ ана тилинде де йырлар йырлама башламакъны ёрайман. Оьзюне де къумукъларыбызгъа да бу абат бек агьамиятлы. Сав болсун, бар болсун, Азнавур!

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.