Кумыкский мир

Культура, история, современность

Анасын эсгерсенг, атангны юpту йылар

Россияда яшайгъан халкъны аслам яны къарсалап, къабунуп, ачувлары чекелерине чыгъып гетгенде, лакъырда эдепсиз, нас сёзлени эпсиз кёп къоллай деп кант эте алимлер. Тюзю, бизин адамлар жинлерин жыйып болмайгъан даражагъа етишгенде, илму токъташдырмаса да, сен-менге шоссагьат чыгъагъанын биз булай да билебиз.

Авзундан нас сёзлени чыгъармакъ учун бизин ватандашлагъа кёбюсю гезик бир урушув да, эришив де тарыкъ тюгюл экен.

Янгы хабарлар, яхшы ёравлар, гьатта сююв гьислени гьакъында айтылагъан ерлерлерде къулакъгъа шо, баягъы, эрши калималар чалына. Школаны муаллимлер абат басмайгъан мююшюнде яшынып, яшыртгъын тютюн пысгъыллатагъан яшланы лакъырына тынглап къарагъыз чы. Олар оьзлеге уьлгю гёрсетеген уллулардан бир де къалышмай. Яш наслуну тилге байлавлу «хуржунундагъы» он сёзню бешиси – нас сёзлер бола.

Воллагь, мени балам олайлагъа къошулмай деп умут эте бусагъыз, Молла Насрутдинни сынавуна тергев берип къарагъыз. Хоншусу огъар мактапда охуйгъан яшлар оьз арасындагъы лакъырда нас сёзлени къоллай деп кант этгенде, шоланы арасына оьзюню яшы да къошуламы экен деп билме сююп, уланы дарслардан къайтгъандокъ, огъар алданокъ гьазирленген шанжалгъа къолунгну сал деп буюргъан болгъан. Атасы не сюегенни англап битмей, эсер-месер болуп турагъан яш къолун узата. Шо мюгьлетде Молла Насрутдин алданокъ гьазирлеген чум чубукъ булан силлеп уланыны къолуна яхшы кюйде ура. Муна шо заман ол авлети нас сёзлени нече де арив билегенине тюшюне.

Тил яралгъандан берли яхшы сёз яман сёз булан чатыраша геле. Тек бугюн биз оьзюню гьакъында айтагъан яман сёз тагъымлар бизге ата-бабаларыбыздан къалгъан варислик деп ойлаша бусагъыз, бек янгылыш боласыз. Ягьны, эдепни дазуларындан ариге чыкъмайгъан герти къумукъ урушлагъа, къайгъырышлагъа арт берип, «сволочлагъа», «козёллагъа» ва газетни бетлеринде эсгерме ярамайгъан башгъа эрши сёзлеге къайтгъанбыз. Тёшюне тагъылгъан «темир байракълы» депутлар къарсалап, жамият арада «ананг-атанг» деп сёйлегенлени 3 минг манат къоду салып такъсырламакъны арив гёре. Газетни бетлеринде редакторну яда корректорну хантавлугъундан шолай сёзлер оьтюп къалса, къодуну оьлчевю 200 минг манатгъа ерли арта.

Къодуланы, такъсырлавланы орнуна Пачалыкъ Дума маданиятгъа ва билим беривге, тилни уьйренивге бакъдырылагъан акъча маяланы артдырывну гьакъында ойлашма герек эди. Депутатланы гьакъында халкъ не ойлашагъанны билме сюе буса, олар юртлагъа барып, ерли тилни «байлыгъына» тынглап къарасынлар.


«Ёлдаш», 16-11-2012

Размещено: 17.11.2012 | Просмотров: 2400 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.