Кумыкский мир

Культура, история, современность

«Ёлдаш» ва охувчу

Сорав алыв нени гёрсетди?

фото«Ёлдаш» газетни редколлегиясы гьар итнигюнгю планеркада газетни оьтген жумада чыкъгъан номерин арагъа салып ойлаша, демек, анализ эте ва гележек номерни планын къура. Шолай бир планеркада шу сатырланы автору: «Гьаман оьзюбюзню ишибизге янгыз оьзюбюз багьа берип турмайлы, охувчуланы пикруларына да тынгласакъ, пайдалы болар эди», – деген эди. Шо ишни де баш редактор бизге («мен» деп язмакъны биревлер макътанывгъа гьисаплай ва шо гьакъда газетге де язып чыгъаргъангъа гёре, «биз» деп язма тюше) тапшурду.

Дёрт жуманы узагъында биз жумагюнден итнигюнге ерли газетни актив охувчуларындан, ёлугъуп яда телефондан таба, «Ёлдашны» артда чыкъгъан номерине байлавлу пикруларын язып ала турдукъ. Итнигюнлер буса шоланы редколлегияны членлерине аян эте эдик. Тек бир охувчуну да аты, ишлейген ери эсгерилмей эди.

Умуми кюйде алгъанда, «Ёлдашны» 38 охувчусу булан лакъырыбыз болду. Бизин лап да тамашагъа къалдыргъан зат: биз газетни актив охувчусу деп гьисап этеген эки адам «Ёлдашгъа» язылма да язылмагъан. Бирлерине ( айрокъда юртда яшайгъанлагъа) газет почтаны айыбындан итнигюн-талатгюн етишдирилегенге гёре, артдагъы номерге байлавлу оланы пикруларын билмеге бажарылмай эди. Бир-бир охувчулар газетни охуй буса да, шону гьакъында тергевню тартардай пикрусун айтып болмайгъанын яда айтма сюймейгенин билдирди. Шолайлыкъда биз Магьачкъалада, Хасавюрт, Бабаюрт, Хумторкъали, Буйнакски районлардан 26 адамны (респондентни) пикрусун гьисапгъа алдыкъ. Шо адамланы чагъы 48 йылдан 74 йылгъа ерли. Бирисинден къайрылары оьр билимге еслер. Барысы да айтагъан кюйде, газетни охуйгъаны 25 йылдан аз болмай. Еттисини интернет булан аралыгъы бар. Барысы да «Ёлдашдан» къайры газетлени де охуй. Эки охувчу газетни толу кюйде бары да материалларын охуйбуз, деди. Къалгъанлар орта гьисапда 20-80 процентин охуйгъанын аян этдилер.

Охувчулар нени ушата?

Янгыз бир охувчу, газетге толу кюйде разимен, шонда бир затны да алышдырмас эдим, деди. Къалгъанлар газетни не учун ушатагъаны тюпде оланы кёп эсгерилегенине гёре бериле.

– яшавну бары да тармакъларына тергев бериле;

– дюньяны, уьлкени, республиканы, миллетни яшав гьаллары гьакъда маълуматлар бар;

– «Временадагъы» къумукъланы тарихи ва милли масъалаларына багъышлангъан материаллар;

– пагьмулу къумукъ авторланы адабият асарлары;

– агьамиятлы агьвалатлар булан байлавлу болуп редакцияда оьтгерилеген жыйынланы гьакъындагъы материаллар;

– кроссвордлар ва масхара хабарлар.

Бары да респондентлер «Ёлдаш» газет чыгъагъаны бизин миллет учун уллу даража деп гьисап этегенин ва ону гьар номерин кёп сююп къаршылайгъанын эсгердилер. Шону булан бирге олар газетни несине рази тюгюллюгюн де айтдылар.

Охувчулар нени ушатмай?

Бизин соравлагъа гёре пикруларын айтгъан ёлдашлар бары да дегенлей, «Ёлдашны» янгылыкълары охувчулагъа эсги болгъанда етише дедилер. Дагъы да эсгерилген аслу кемчиликлер:

– оьлчев яндан уллу макъалалар кёп;

– гьакимлеге макътавлар яда олар булангъы лакъырлашывлар;

– орус тилден гёчюрюлеген материаллар къыйын охула;

– телевидениени программасы кёп ерни елей;

– тергелмеген, тюз тюгюл маълуматлар(айрокъда районлардан) ёлугъа.

– лозунглар, насигьатлар-гьакъыл уьйретивлер кёп;

– газетде заманны ругьу гьис этилмей.

Бизин пикрулар

Бизин пикрубузгъа редакцияны оьзге къуллукъчуларыны пикрусу къыйышмай буса да ярай. Тек бу – бизин пикрубуз. Башгъаланы да шолай оьз пикрусун айтма ихтияры бардыр.

Респондентлени ягъындан мунда эсгерилмеген ёрав-пикрулар да болду. Мисал учун, бир охувчубуз: «Ёлдашны» бары да материаллары бир йимик яхшы чыкъмай. Кюйге къарагъанда, мухбирлеригизни гючю чатмайгъангъа ошай. Шо саялы газетни бетлерини санавун кемитип чыгъарма герек. Кагъызны да зая этип, бош, бирев де охумайгъан макъалалар булан охувчуланы башын инжитип турмагъа негер тарыкъдыр?!» – деген эди. Шогъар биз башлап айып этдик, сонг: «Миллетибизни оьсювю учун биз пачалыкъны алдына уллу-уллу талаплар салагъан заманда, бар газетибизни оьлчевюн де аз этдирсек, шо чу бир къыйышмайгъан иш, гьайсызлыкъ болар эди», – деп къарсалап да йибердик.

Бир нече респондент: «Официальный маълуматланы кёп бересиз», – деп айып салма къарадылар. Олагъа да биз, артдагъы йылларда шолай материаллар аз болуп турагъанны да эсгердик, тек оланы толу кюйде неге гери урма бажарылмайгъанны да англатма тюшдю. Биринчилей, официальный материалланы, документлени арасында да кёп бар халкъ учун гьажатлы, билсе пайдалы болар йимик маълуматлар. Экинчилей, газетни учредители Гьукумат ва Халкъ Жыйыны, оланы бир-бир хас материалларын бермей бажарылмай.

Бир-бир охувчулар арагъа салынгъан масъалагъа уьстенсув янашып: «Газетигизде охума зат да ёкъ», – деп йибереген гезиклер де къаршы болду. Сорав этип йибергенде, шоланы бирлери газетни охума да охумайгъаны аян болуп чыкъды. Шолайлагъа да: «Биз критикагъа къаршы тюгюлбюз, эгер шо критиканы англавлу адам оьз еринде ва тутдуруп этген буса», – дей эдик.

Узун сёзню къысгъасы, биз ойлашагъан кюйде, шу этилген иш газет учун пайдалы, ону охувчулар булангъы байлавлугъун беклешдиривге, халкъгъа таъсирин гючлендиривге гёрмекли къошум болажакъ.

Охувчуланы талапларын, эсгерилген ва эсгерилмеген де кемчиликлени газетни баш редактору да, къалгъан къуллукъчулары да яхшы англай. Бир-бир кемчиликлени уьстюнде иш де юрюле. Айры-айры кемчиликлени алдын алыв буса газетни къуллукъчуларыны ихтиярында тюгюл. Тек охувчуланы ва редакцияны байлавлугъу язылывну вакътисинде янгырып, сонг янгы язылыв башлангъанча сёнюп къалса тюз болмас. Шо ягъындан алгъанда, охувчулагъа да газетни ишин жанландырывда, ону къужурлу этивде эринмейли, ялкъмайлы, инжинмейли оьз къошумун болдурса, умпагьатлы болар эди.


«Ёлдаш», 02-08-2013

Размещено: 13.08.2013 | Просмотров: 1770 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.