Кумыкский мир

Культура, история, современность

Муслим Жамалутдинов: «Адвокадгъа янгылышма ярамай»

фотоОьзлер танглагъан касбуда оьрлюк алмагъа, оьзге асил хыялларын яшавгъа чыгъармагъа тувгъан, оьсген элинден эсе ондагъы имканлыкъланы артыкъ гёрюп, Москвада орунлашгъан бизин миллетдашларыбыз кёп. Бир де къопдурувсуз айтгъанда, оланы кёбюсю асрулар боюнда къумукълар макан къургъан ерлерден, ата юртундан йыракъда сёнюп-дёнюп къалмайлы, алдына салгъан муратларына етишгенче тынчаймайлы, яшавда оьз ерин тапмагъа бажаргъан. Шолай, янгыз оьзлени жигерлиги, билими булан талмавсуз бир тюрлю оьрлюклеге етишмеге болгъан оьтгюр гьакъыллы, заманын бир де бошуна йибермейген, оьзюне борч этип алгъан ишин туварып да къоймайгъан къумукъ жагьил уланланы гьаракаты бизин айрыча сукъландыра.

Оланы арасында Москвада «Титул» деген адвокатланы коллегиясына къуршалып чалышагъан Муслим Жамалутдинов, оьрде айтылгъанда йимик, оьзю танглагъан тармакъда мекенли абат алагъан къумукъ уланланы бириси. Ол чагъына гёре эсли адам тюгюл буса да, аты оьз касбусун лап яхшы билегенлени арасында айтылагъан шайлы сынав топлагъан юрист, ишлери чола тюшген адамгъа законгъа аркъа таяп кёмекге етишеген бажаврувлу касбучу. Муслим Жамалутдинов facebook-гъа къуршалгъанланы арасында да яхшы танывлу жагьил къумукъ улан. Ону булан биз этген лакъырлашыв тюпде охувчуланы тергевюне бериле.

– Муслим, охувчулар, озокъда, сени гьакъынгда маълумат алмагъа сюежек деп эсиме геле. Шо саялы, лакъырлашывубузну лап башында оьзюнгню, тувгъан, оьсген ва тарбиялангъан агьлюнгню гьакъында гиччирек англатыв берсенг арив болур.

– Бир башлап къумукъман деген гьар ким булан мен: «Ассаламу алейкум, уьюгюзге яхшылыкъ», – деп саламлашмагъа сюемен. Бугюнлерде ата юртумдан йыракъда яшасамда, оьзюне бакъгъан якъдагъы гьасиретлигим артса тюгюл, бир де азмайгъан, кемимейген къумукъ халкъым мени саламымны къабул этер деп инанып къаламан. Къумукълар булан къумукъ тилде къатнамагъа магъа анадаш «Ёлдаш» газетибиз имканлыкъ бергенине де оьтесиз кюйде шатман.

Оьзюмню гьакъымда айтсам, мен 1981-нчи йылда Дербент районну Мамедкъала юртунда яшайгъан башлыгентли Магьамматзапир ва Рукъуят Жамалутдиновланы агьлюсюнде тувгъанман. Атам муаллимлик касбуну юрютегенли 30 йылдан да къолай бола. Ол Дагъыстанны билим беривюню отличниги, Россия Федерацияны билим беривюню гьюрметли къуллукъчусу. 1989-нчу йылдан тутуп, бугюнлеге ерли оьзюм битдирип чыкъгъан Мамедкъаладагъы эки номерли орта школыны директору болуп ишлеп тура. Анам – касбусуна гёре агроном. Юртда юзюмчюлюкню ва юзюмню ишлетивню илму ахтарыв институтуну старший илму къуллукъчусу. Олар магъа гьар заманда да уьлгю болуп гелген. Мен буссагьатда да этеген ишимни, гьар алагъан абатымны олагъа сорап, олар булан гьакълашып, разилигин алып этемен. Атамны ва анамны, айрокъда, жанлары женнетлени тёрюнде сююнсюн, уллатамны, улланаларымны тарбиясыны таъсирин бугюнлерде де сеземен. Мени насибиме, атамны атасы Камалдан (Аллагь яхшы савлукъ, узакъ оьмюр берсин огъар) гьали де насигьат алмагъа боламан. Биз, яшлар, гиччиден берли ушанып «папашам» деп айтагъан уллатам низамны да, адилликни де сюеген, оьзгелерден де шону талап этеген, кёп сынав топлагъан, яшавну англайгъан адам. Бизин агьлюде тарбиялангъан уьч де авлетни: агъам Багьавутдинни, къызардашым Айханымны ва мени – кёп сюеген эркесин олар инг алда оьз халкъын гьатсыз кюйде сюймеге, уллугъа гьюрмет этмеге, эринмей, ялагъайлыкъ этмей ишлемеге, сонг да, гьар ким абурун – сыйын сакълап яшамагъа герек деп уьйретген. Бир иш этмеге урунгъанча, айланангдагъы адамлар не айтар деп ойлап, эгер де шо ишинг халкъ арада, эл арада эрши гёрюнюп, башынгны сёйленежекни биле бусанг, этмей къоймагъа тюшегенине тюшюндюрген. Мен шону учун оланы алдында баш иемен ва баракалла деп айтмагъа сюемен. Тюзюн айтсам, уллатам, атам ва анам, олай да агъам ва къызардашым, оланы 4-де авлети – адилли, тарбиялы уланъяшлар-къатарбашлар мени яшавдагъы баш къуванчымдыр. Мен олар булан байман.

– Сен буссагьатгъы вакътиде юрютеген адвокат касбуну тангламагъа да сагъа атанг-ананг насигьат этдими?

– Адатлы гьалда бизинкилер ата-анасыны таклифине гёре оьр охув ожакъланы юридический, факультетин сайлайгъанын мен билемен. Тек шолайлар кёбюсю гезиклерде танглагъан касбусунда оьзлени тапмагъа болмай талчыгъагъанны да гёремен.

Диплом алгъан булан да яшав тюзелип къалмагъаны да белгили. Бир башлап мен 1998-нчи йылда Дагъыстан пачалыкъ университетни тарихи факультетинде билим алмагъа башладым. Аты эсгерилген факультетде охувумну узата туруп, 2000-нчи йылда гьар якъдан билимлеримни камиллешдирмек учун, олай да гележеги де бар, къайда да ишлеп де боларман деген ой булан, шо оьр охув ожакъны юридический факультетине де тюшдюм. Сонг да, бир якъдан гьалиги заманда касбунга гёре иш тапмагъа къыйын. Яшавубузда болуп турагъан алышынывлар булан бугюн бар ишинг тангалагъа болмай къалмакълыкъ бар. Бир нече оьр билим алсанг, бирине болмаса, башгъасына нечик де иш табулмай къалмай амал ёкъ. Шуланы барысында гёз алгъа тутуп, мен бир вакътини ичинде деп айтмагъа ярайгъан кюйде университетни эки факультетин битдирдим.

Атам-анам тарихчини ва юристни касбуларын танглагъанымны якъласа да, мени абурлу къуллукълагъа гётермек учун оланы имканлыкълары ёкъ экенин де биле эдим. Шо саялы да, оьр ожакъда билим алагъан йылларымда къаныгъывлу кюйде гьаракат этип охудум. Неге тюгюл, адам гьар заманда да бир муратгъа талпынмагъа тарыкъ. Билим буса – бар затны башы. Оьзюню бир де дазусу ёкъ билимни-илмуну теренине тюшюнген гьар ким де пагьмусуну гёре чалышывуну натижасында, умут даражагъа етишмеге бола.

– Оьр охув ожакъны эки факультетинде бир заманны ичинде охуп экзаменлеге, зачётлагъа гьазирленмеге къыйын болмай эдими?

– Болмай эди. Неге тюгюл, адам къасткъылса, оьзю кёп сюйген не ишни де ахырына чыкъмагъа, не ишни де торайтмагъа къыйын болмай.

– Муслим, Москвагъа сен не мурат булан чыкъдынг? Уьлкебизни тахшары сени нечик къабул этди?

– Тувуп-оьсген элимден йыракъгъа чыгъып гетмеклигим озокъда, Москва шагьаргъа бакъгъан якъдагъы сюювюмню енгип болмай тюгюл эди. Инг алда, мени йимик касбучулар кёп ерни танглагъанлыкъ эди. Шондан къайры да, яшырмай айтсам, гьеч кимни янындан аркъайынлыкъ этивсюз, башгъа биревге этилеген бет хатирни яхшылыгъындан тюгюл, юрист болуп ишге тюшмеге болагъанымны оьзюме оьзюм гёрсетмеге сюе эдим.

Уьлкебизни тахшагьарына чыгъып гетген 2005-нчи йылда ишге тюшмек, не де гьакимликни канзисине гётерилмек учун жагьил адамгъа атасыны, не ишни де башына чыкъмагъа болагъан къурдашлары яда кёп акъча тарыкъ экенни де англай эдим.

Башлапгъы вакътилерде, озокъда, магъа бек къыйын болду. Мен эки оьр билими булангъы яш касбучу бусам да, оьзюм янгыз дагъыстанлы экенге биревге де тарыкъ тюгюлюмню англап болмай эдим. Сонг да, мен ишге тюшмеге деп баргъан идараланы ёлбашчылары Дагъыстанны да Таджикистанны да башгъалыгъын билмей эдилер. Шо саялы бираз заман тюкенчи – консультант, менеджер, болуп ишлеген сонг, ахырда оьзюмню касбума гёре иш тапдым. Уллу агрофирмада юристни кёмекчисини къуллугъунда иш башладым. Оьзюн юрютеген касбучуну оьр билими болмаса да ярайгъан шо къуллукъгъа рази болуп ишлеп турдум. Шондан сонг, Россияны федерал налог къуллугъуну Москвагъа къарайгъан 45 номерли муниципал инспекциясына юрист болуп ишге чыкъдым. Шо заман мен, кёп яшагъан кёп билмей, кёпню гёрген кёп биле дегенлей, судда къаралагъан ишни оьлчевюнде юрютюлмеге тюшеген гьаракатгъа байлавлу мекенли сынав топладым. Адвокатны борчларын кютмеге ихтияргъа лайыкълы болгъунча, мен дагъы да юрист къуллукъланы кютеген бир нече фирмада загьмат тёкдюм. 2009-нчу йылдан тутуп, Москва шагьарны Адвокат Палатасыны адвокатыман. «Титул» деген адвокатланы коллегиясына къуршалып ишлеймен.

– Яшавну, ишлени барышы гьали рази къалдырамы?

– Мен ойлашагъан кюйде, оьзюню яшав шартлары баргъан сайын яхшы болагъаны гьис этиле буса, адамгъа яшавгъа рази болуп къалмагъа тюше. Аллагьгъа шюкюр, гёз алгъа тутгъан муратларым аста булан яшавгъа чыгъып геле. Шолай болгъан сонг, магъа яшавумну, ишлеримни барышы булан рази болмакълыкъ къала.

– Белгили экени йимик, адвокат – тюзлюкню якълавчу. Сагъа шо авур ишни бизин къаламалы девюрде юрютмеге къыйын тюгюлмю?

– Озокъда, бугюнлерде адвокатны ишин айрокъда юрютмеге тынч тюгюл. Тек юрист, адвокат болмай, башгъа касбуну танглагъан эдим буса, къолай тюгюлмю эди деген ой магъа бир де гелмеген. Мен адвокат гьисапда ахтарагъан ишни закон ёлунда йымшатмакъны, чинкдеси, такъсырланагъанны ишине юрегимни салып, толу кюйде берилмекни, бойнума алгъан къуллукъну сан янлы кютмекни къастын этемен. Магъа бир де янгылышмагъа ярамай. Неге тюгюл, судда якълайгъан адамны къысматы менден гьасил бола.

– Адвокат гьисапда сен не йимик ишлени ахтарасан? Кимлени ихтиярларын якълайсан?

– Адвокат гьисапда чалышмагъа башлагъан вакътимде уьягьлюлерде тувулунагъан оьчешивлеге байлавлу ишлени кёп ахтара эдим. Ожакъны есилерини бирини ихтиярларын судда хыйлы керенлер якълама тюшген.

Гьали де шолай ишлени адвокат гьисапда ахтара бусам да, аслу гьалда авур ва айрыча авур жинаятчылыкъ ишлеге, ачыкъ этип айтсам, оьлтюрювлеге, гюч булан намусуна тийивлеге, ихтиярланы якълайгъан къурумланы къуллукъчуларыны яшавуна къоркъунчлукъ тувдурувгъа байлавлу айыпланагъанланы якълавгъа артыкъ тергев беремен. Мен судда якълайгъанланы миллетин айырып тангламаймысам да, менден кёмек гёзлеп кёбюсю гьалда бизин якълылар геле. Оланы арасында оруслар да, бар мычыгъышлар да, оьзге миллетлени вакиллери де.

– Муслим, адвокат гьисапда, балики, сени уьстюнлюклеге элтеген бир тюрлю сырынг бардыр?

– Озокъда, мени касбумну юрютювде оьз къайдаларым бар. Инг башлап, биревню де алдатмайман. Менден къуллукъ гёзлей гелген гишини масъалаларына къулакъасып тынглайман, олагъа тюшюнемен. Эгер де шо адамны мурадын яшавгъа чыгъарма гючюм чатмай буса, мен шо ишге урунмайман. Адамгъа менден къуллукъ болмайгъанны биле туруп, акъчаны бетин этмеймен.

Сонг да, суд ахтарывланы барышында илинмеге ярайгъан, топлангъан мекенли далиллени къоллавну натижасында не йимик гьасиллеге етишмеге имканлыкъ барын менден кёмек къаравуллайгъан адамгъа алданокъ айтып билдиремен. Жинаятчы иш этген деп айыпланагъан адам, эгер мен айтагъангъа рази болса, шо заман якъламагъа бойнума аламан. Адвокат гьисапда мени уьстюнлюклеге элтеген шолар да, оьзге себеплер де болмагъа ярай.

– Судда адвокат гьисапда ахтаргъан биринчи ишинг эсингде къалгъанмы? Буссагьатгъы вакътиде не йимик жинаятчы ишни ахтарып турасан?

– Биринчи ахтаргъан ишим, озокъда, эсимде. Мен «ЦСКА» деген футбол команданы болельшиги Егор Свиридовну судда якъладым. Ону оьзю кёп сюеген командасы ойнайгъан гюн метрону вестибюлюнда милицияны къуллукъчусуна башы булан ургъан деп айыплана эди. Оьзю этген ишни ол футбол оюнгъа алгъасайгъанлыкъ булан англатды. Озокъда, мен ол айыплы экени толу кюйде токъташдырылгъанын англай эдим. Суд ишге къаралгъан сонг, такъсырлав гьукъму чыгъарылды. Ол болмагъа имканлы 5 йылны орнуна 2 йылгъа туснакъ этилди. Эгер де, Егор Свиридов судда оьзюн мени таклифлеримни гери урмай, насигьатларымны инкар этмей тутгъан эди буса, оьзю дагъы да аз замангъа туснакъ этилежегине гьали де инанаман.

Буссагьатгъы вакътиде белгили журналист Анна Политковскаяны оьлтюрген жинаятчы уьюрге ёлбашчылыкъ этген деп айыпланагъан мычыгъышлы далапчы Лом-Али Гайтукаевни якълайман.

– Муслим, Москвада яшайгъан къумукъ жагьил уланланы ва къызланы яшаву нечик къурулгъан? Олар булан къатнаймысан?

– Москвада эпсиз кёп къумукъ яшай. Оланы белгили ерлени тутгъанлары да бар. Шоланы хыйлылары булан къатнайман. Ёлугъувларыбыз бола. Шоланы барышында гьакълашабыз, гьаллашабыз, ватаныбыз Дагъыстанны эсге алабыз. Бир керен мени сиптем булан да москвалы къумукъланы шолай уллу ёлугъуву болду. Гертисин айтсам, шо ёлугъувлар чакъда-чакъда оьтгерилмеге тарыкъ эди. Тек не этерсен, гьай аман, шолай ёлугъувлар учун ишден заман табылмай къала. Мунда бизден эсе заманны агъымы башгъа кюйде оьте.

– Юрютеген касбунгдан къалгъан бош заманынгны нечик йибересен?

– Школада охуйгъандан берли спортну волейбол журасына агьамият берип гелгенмен. Оьр охув ожакъда охуйгъан йылларымда да спортну шо журасы булан машгъул болгъанман. Оьз заманында школаны, сонггъа таба Дербент районну, Дагъыстан пачалыкъ университетни тарихи факультетини жыйым командаларына къошулгъан эдим. Шо вакътилерде ярышларда ортакъчылыкъ этгенге берилген кёп тюрлю грамоталарым да бар. Гьали энни ишден сонг къаркъарамны кюрлюгюн сакъламакъ учун къурдашларым булан спортзалгъа барсам тюгюл, дагъы гьеч затгъа заманым къалмай.

– Эргишиде сен не йимик къылыкъ-хасиятны ушатасан?

– Ачыкълыкъ, гертилик ва къоччакълыкъ эргишиге инг алда хас болмагъа тарыкъ деп эсиме геле.

– Муслим, сен уьйленгенинг бир йыл да болмай дейсен. Къатынгишиде не йимик къылыкъланы ушатасан? Яшав ёлдашынг сен салагъан шо талаплагъа жавап береми?

– Къатынгишиде мен саламатлыкъны, къылыгъыны минсизлигин ушатаман. Уьягьлюм Уманы яшланы кёп сюегенлиги, эсли наслуну вакиллерине гьюрмет булан янашагъаны, лап да аслусу, ол уьйжанлы экенлиги айрыча хошума геле. Ол да – адвокат. Тек огъар гьалиге иш табылмай тура. Яшырып не этейим, ишни, оьзге авараланы кёбюнден, жагьил улан болуп, сюювге гьав этип айланмагъанман. Оьзю булан ожакъ къургъунчагъа магъа Ума булан да кёп заман сююв сырлар чечип турмагъа тюшмесе де, биз татывлу кюйде яшайбыз ва гележекде де яшавубуз насипли, талайлы болажагъына инанаман.

– Дагъыстангъа къайтып, ишингни узатма хыялынг ёкъму?

– Гележекде, озокъда, къайтажакъман. «Ят элледе солтан болгъунча оьз элинде ултан бол»,– деп негьакъ айтылмай. Тек мен, инг башлап, Москвадан бизин уьлкени къайсы регионунда магъа ишлемеге имканлыкъ бережек бай иш сынав топлап къайтмагъа умутлуман. Озокъда оьз халкъыма пайдалы болмагъа да сюемен.

– Лакъырлашывубузну ахырында «Ёлдашны» охувчуларына не ёрамагъа сюер эдинг?

– Буссагьатгъы вакътиде анадаш «Ёлдашны» газетибизни сайтдан да, почдан таба сен йиберип де охуйман. Шогъар мен facebook-дан сени булан байлавлукъ тутгъаным себепли болду. Баракалла сагъа. Газетни охувчуларына ва савлай къумукъ халкъыма инг алда яхшы савлукъ, этеген бары да асил ишлеринде оьрлюклер, аманлыкъ ва парахатлыкъ ёрайман. Къумукъ халкъны маданиятын, инчесаниятын, тилин сююгюз, бир-биригизге гьюрмет этигиз деп айтмагъа сюемен. Торайып гелеген наслугъа чыдамлыкъ, уллулар булан гьаллашып, оланы насигьатларына тынглап яшав къурмакъны ёрайман. Адвокат гьисапда да бир дагъы бир ёравум: эркинликни хадирин билигиз!

– Мен де сагъа агьлю яшавунгда талай-насип, бюс-бютюнлей оьзюнгню багъышлагъан къыйын касбуда уьстюнлюклер ёрайман. Лакъырлашыв учун баракала.

– Сен де савбол.


«Ёлдаш», 12 июль 2013 йыл.

Размещено: 28.07.2013 | Просмотров: 1903 | Комментарии: 0

Комментарии на facebook

 

Комментарии

Пока комментариев нет.

Для комментирования на сайте следует авторизоваться.